ශ්රී ලංකාවේ දුම්බර (නකල්ස්) කඳුවැටියේ පුවක්පිටිය නිම්නයේ නව කටු මී විශේෂයක් සොයා ගෙන ඇති අතර, එය දිවයිනට ආවේණික ජෛව විවිධත්වය පිළිබඳ පොහොසත් වාර්තාවක් එක් කරයි.
මෙම විශේෂය විද්යාත්මකව Mus dumbara ලෙස නම් කර ඇති අතර, සාමාන්යයෙන් ඉංග්රීසියෙන් “Dumbara Valley spiny mouse” ලෙසත් සිංහලෙන් “දුම්බර කටු හීන් මීයා” ලෙසත් හඳුන්වනු ලැබේ.
සුයාම එච් බෝයගොඩ, මාධව මීගස්කුඹුර සහ කැලුම් මනමේන්ද්ර ආරච්චි විසින් ප්රකාශයට පත් කරන ලද පර්යේෂණයකට අනුව බාහිර රූප විද්යාව, හිස් කබලේ ලක්ෂණ සහ DNA අනුක්රමණය පිළිබඳ ඒකාබද්ධ විශ්ලේෂණයකින් මෙම සොයා ගැනීම තහවුරු විය.
පර්යේෂකයන් පැවසුවේ මෙම විශේෂය එහි හිස සහ සිරුරේ දිගට වඩා දිගු වලිගයක්, මධ්යස්ථව කැපී පෙනෙන අධි කෘෂි කඳුවැටිය සහ පළමු ඉහළ මවුලයේ මැද මට්ටම දක්වා විහිදෙන කැපුම් ෆෝමිනා වැනි අද්විතීය හිස්කබලේ ලක්ෂණ ඇතුළු ගතිලක්ෂණවල එකතුවකින් කැපී පෙනෙන බවයි.
මයිටොකොන්ඩ්රිය DNA වෙනස්කම් 11%කට වඩා ඇති Mus Mayori සහ Mus fernandoni ඇතුළු අනෙකුත් ශ්රී ලාංකික කටු මීයන්ගෙන් ගැඹුරු අපසරනයක් පෙන්නුම් කරමින් ජාන විශ්ලේෂණය මගින් එහි සුවිශේෂී තත්ත්වය තවදුරටත් තහවුරු විය.
2000 දශකයේ මුල් භාගයේ මාතලේ දිස්ත්රික්කයේ පුවක්පිටියේ වෙල්යාය අසල කැලෑ අද්දර සිදු කරන ලද කුඩා ක්ෂීරපායී සමීක්ෂණයකදී එකතු කරන ලද නිදර්ශක දෙකකින් මෙම විශේෂය හඳුනාගෙන ඇත. පසු කාලීනව උගුල් ඇල්ලීමේ පුළුල් උත්සාහයන් තිබියදීත්, මෙම විශේෂය වෙනත් තැන්වල වාර්තා වී නොමැති අතර, එය ඉතා සීමා සහිත ව්යාප්තියක් යෝජනා කරයි.
විද්යාඥයින් විසින් Mus dumbara Pyromys උප කුලයට ඇතුළත් කර ඇති අතර, ශ්රී ලංකාව සහ දකුණු ආසියාව පුරා ආශ්රිත විශේෂ සමඟ සැසඳීමෙන් පැහැදිලි රූප විද්යාත්මක සහ ජානමය වෙනස්කම් පෙන්නුම් කරයි.
ජෛව විවිධත්වයෙන් පොහොසත් සහ පාරිසරික වශයෙන් හුදකලා කලාපයක් වන දුම්බර කඳුවැටිය, ආවේණිකත්වයේ කේන්ද්රස්ථානයක් ලෙස එහි වැදගත්කම අවධාරනය කරමින් නව සොයාගැනීම් අඛණ්ඩව සිදු කරන බව පර්යේෂකයෝ අවධාරණය කරති.
මෙම සොයාගැනීම ශ්රී ලංකාවේ කඳුකර පරිසර පද්ධති විශේෂ විවිධාංගීකරණයේදී තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කරන බවට වර්ධනය වන සාක්ෂි එකතු කරයි.
පෙනෙන ලෙස සීමිත පරාසයක් ලබා දී විශේෂයේ ජනගහන තත්ත්වය, පාරිසරික අවශ්යතා සහ සංරක්ෂණ අවශ්යතා තේරුම් ගැනීමට වැඩිදුර අධ්යයනයන් නිර්දේශ කර ඇත.
මෙම සොයාගැනීම් ශ්රී ලංකාව ජෛව විවිධත්ව උණුසුම් ස්ථානයක් ලෙස ගෝලීය වශයෙන් පිළිගැනීමට දායක වන අතර දිවයිනේ කඳුකර ප්රදේශවල අඛණ්ඩ ජීව විද්යාත්මක සමීක්ෂණවල වැදගත්කම ඉස්මතු කරයි.
