මැදපෙරදිග යුද්ධයේ බලපෑම ලංකාවේ පාරවල්වලටත් වදියි: උග්‍ර තාර හිඟයෙන් රට පුරා මාර්ග ව්‍යාපෘති රැසක් අතරමග!

මෙරට සමස්ත ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රය තුළ යම් ප්‍රසාරණයක් පෙන්නුම් කළද, මැදපෙරදිග කලාපයෙන් සිදුකෙරෙන ආනයන කටයුතුවලට එල්ල වී ඇති බාධා හේතුවෙන් උද්ගතව ඇති උග්‍ර තාර (Bitumen) හිඟය නිසා දිවයින පුරා ක්‍රියාත්මක මාර්ග සංවර්ධන ව්‍යාපෘති රැසක් අඛණ්ඩව ප්‍රමාද වෙමින් පවතින බව ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL) පවසයි.

2026 සැප්තැම්බර් මාසය සඳහා වන නවතම ‘ගැණුම් කළමනාකරුවන්ගේ දර්ශකය’ (PMI) නිකුත් කරමින් මහ බැංකුව පෙන්වා දෙන්නේ, මාර්ග ඉදිකිරීම් සඳහා භාවිත කරන ප්‍රධානතම අමුද්‍රව්‍යයක් වන තාර හිඟවීම දැනට ක්‍රියාත්මක ව්‍යාපෘති සඳහා දැඩි බාධාවක්ව පවතින බවයි.

සැප්තැම්බර් මාසයේදී මෙරට ඉදිකිරීම් අංශයේ PMI දර්ශකය 57.8ක් ලෙස සටහන් වූ අතර, එය අගෝස්තු මාසයේ වාර්තා වූ 59.4ක අගයට සාපේක්ෂව වර්ධන වේගයේ යම් මන්දගාමී බවක් පෙන්නුම් කළද, දර්ශකය 50 සීමාවට ඉහළින් පැවතීම හේතුවෙන් ක්ෂේත්‍රය තවදුරටත් ප්‍රසාරණය වෙමින් පවතින බව තහවුරු වේ.

ඉරානයෙන් තාර ඒම නතර වූයේ ඇයි?
මෙම තාර හිඟය සඳහා ප්‍රධාන වශයෙන් හේතුවී ඇත්තේ මැදපෙරදිග කලාපයේ උත්සන්න වී ඇති යුද ගැටුම් සහ හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) හරහා සිදුවන නාවික ප්‍රවාහන කටයුතුවලට එල්ල වී ඇති බාධාවන්ය. ශ්‍රී ලංකාවට ප්‍රධාන වශයෙන් තාර ආනයනය කරනු ලබන්නේ ඉරානයෙන් වන අතර, මෙම නාවික අවහිරතා හේතුවෙන් පසුගිය පෙබරවාරි සහ මාර්තු මාසවල සිට ඉරානයෙන් සිදුකෙරෙන තාර ආනයනය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ අඩාල වී ඇතැයි මාර්ග සංවර්ධන අධිකාරිය (RDA) සඳහන් කරයි.

මාර්ග සංවර්ධන අධිකාරියේ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් එන්. ඒ. හෙට්ටිආරච්චි මහතා මීට පෙර ප්‍රකාශ කර තිබුණේ, මෙරට මාර්ග නඩත්තු කිරීම සහ සංවර්ධන කටයුතු වෙනුවෙන් අවම වශයෙන් මසකට තාර මෙට්‍රික් ටොන් 20,000ක් අවශ්‍ය වන බවයි.

මෙම අර්බුදයට විසඳුමක් ලෙස කසකස්තානය, බහරේනය, චීනය, ඉන්දියාව, මැලේසියාව සහ තායිලන්තය වැනි විකල්ප වෙළෙඳපොළවලින් සීමිත ප්‍රමාණවලින් තාර ආනයනය කිරීමට මාර්ග සංවර්ධන අධිකාරිය පියවර ගත්තද, මැදපෙරදිග ගැටුම් නිසා මතුව ඇති නැව් ගාස්තු ඉහළ යාම සහ නාවික රක්ෂණ සීමාවන් හේතුවෙන් ප්‍රමාණවත් පරිදි තාර තොග ගෙන්වා ගැනීම අතිශය දුෂ්කර වී තිබේ.

ක්ෂේත්‍රයේ නව ව්‍යාපෘති සහ ශ්‍රමික හිඟය
කෙසේවෙතත්, විශේෂයෙන්ම රජයේ ප්‍රතිපාදන යටතේ ක්‍රියාත්මක වන නව ව්‍යාපෘති අඛණ්ඩව ලැබීම හේතුවෙන් ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රයේ සමස්ත ක්‍රියාකාරීත්වය යහපත් මට්ටමක පවතින බව මහ බැංකුව සඳහන් කරයි. නව ඇණවුම් පිළිබඳ දර්ශකය (New Orders Index) අගෝස්තු මස පැවති 62.5 සිට සැප්තැම්බර් මාසයේදී 65.6 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත්තේ ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රය සඳහා පවතින ශක්තිමත් ඉල්ලුම පෙන්නුම් කරමිනි.

එසේ වුවද, අමුද්‍රව්‍ය හිඟයට අමතරව කුසලතා පූර්ණ ශ්‍රමිකයන්ගේ (Skilled labour) පවතින දැඩි හිඟය හේතුවෙන් ඉදිකිරීම් සමාගම් ගැටලු රැසකට මුහුණ පා සිටියි. සැප්තැම්බර් මාසයේ රැකියා නියුක්ති දර්ශකය 58.1ක් ලෙස වාර්තා වූ අතර, සැපයුම්කරුවන්ගේ භාණ්ඩ බෙදාහැරීමේ කාලය තවදුරටත් දීර්ඝ වී තිබේ.

මෙම අභියෝග මධ්‍යයේ වුවද, අලුතින් ලැබී ඇති ව්‍යාපෘති හේතුවෙන් ඉදිරි මාස තුන තුළ සිය ව්‍යාපාරික කටයුතු පිළිබඳව ඉදිකිරීම් සමාගම් දැඩි සුබවාදී බලාපොරොත්තුවකින් පසුවන බවත්, අමුද්‍රව්‍ය ලබාගැනීමේ අපහසුතාව සහ දක්ෂ ශ්‍රමික හිඟය ක්ෂේත්‍රය හමුවේ පවතින ප්‍රධානතම අභියෝග ලෙස දිගටම පවතින බවත් මහ බැංකුව වැඩිදුරටත් අවධාරණය කරයි.