“විදේශ ණය නැතිව අධිවේගී මාර්ග තුනක් හදනවා කියන්නේ අර්ධ සත්‍යයක්” දිලිත් ජයවීරගෙන් රජයට චෝදනා
ඉදිරි වසරේ සිට “දේශීය අරමුදල්” යොදා ගනිමින් විදේශ ණය ලබා නොගෙන අධිවේගී මාර්ග තුනක් ඉදිකිරීමට රජය ගෙන ඇති තීරණය නොමඟ යවනසුලු බව සර්වජන බලය පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී දිලිත් ජයවීර මහතා පවසයි.
නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් ඔහු සඳහන් කර ඇත්තේ “දේශීය අරමුදල්” යනු නොමිලේ ලැබෙන මුදල් නොවන බවත්, ඒවා ජනතාවගෙන් අයකරන බදු ආදායම් සහ දේශීය වෙළෙඳපොළෙන් රජය ලබාගන්නා ණයවලින් සමන්විත වන බවත්ය.
අධිවේගී මාර්ග සඳහා රුපියල් ට්‍රිලියන 2ක් වැය කිරීමට නම්, රජයට වැඩි බදු පැනවීමෙන්, අත්‍යවශ්‍ය වියදම් කපා හැරීමෙන් හෝ දේශීය වෙළෙඳපොළෙන් තවදුරටත් ණය ගැනීමෙන් එම මුදල් සොයාගැනීමට සිදුවන බවද ඔහු පෙන්වා දෙයි.
2027 වසරේ රජයේ ආදායම රුපියල් ට්‍රිලියන 5.8ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇති බවත්, එයින් රුපියල් ට්‍රිලියන 2.64ක් පොලී ගෙවීම් සඳහාත්, තවත් රුපියල් ට්‍රිලියන 3.39ක් වැටුප්, විශ්‍රාම වැටුප්, සහනාධාර සහ අනෙකුත් පුනරාවර්තන වියදම් සඳහාත් වැය කිරීමට සිදුවන බවත් ජයවීර මහතා සඳහන් කරයි.
ඒ අනුව ප්‍රාග්ධන වියදම් සඳහා මුදල් වෙන් කිරීමටත් පෙර අනිවාර්ය වියදම් රජයේ ආදායම ඉක්මවා යන බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
එමෙන්ම ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ වැඩසටහන යටතේ ශ්‍රී ලංකාව දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 2.3ක ප්‍රාථමික අතිරික්තයක් පවත්වාගෙන යා යුතු බැවින්, එවැනි දැඩි මූල්‍ය සීමාවන් යටතේ අධිවේගී මාර්ග සඳහා පමණක් රුපියල් ට්‍රිලියන 2ක් වෙන් කරන්නේ කෙසේද යන්න පැහැදිලි නොවන බවද ඔහු කියා සිටී.
කොන්ත්‍රාත්කරුවන්ට ගෙවීම් රුපියල්වලින් සිදු කිරීමෙන් මෙම ව්‍යාපෘති සඳහා ඩොලර් අවශ්‍ය නොවන බව අදහස් නොවන බවද ජයවීර මහතා අවධාරණය කරයි.
විශාල ප්‍රමාණයේ වානේ, බිටුමන්, ඉන්ධන, බර යන්ත්‍රෝපකරණ, වාහන, ටයර්, අමතර කොටස්, ලිහිසි ද්‍රව්‍ය, විදුලි හා ඉලෙක්ට්‍රොනික උපකරණ මෙන්ම සංඥා පද්ධති සහ ගාස්තු අයකිරීමේ පද්ධති වැනි දෑ ආනයනය කිරීමට සිදුවන බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
දේශීයව නිෂ්පාදනය කරන සිමෙන්ති සහ කොන්ක්‍රීට් සඳහා පවා ක්ලින්කර්, ඉන්ධන, විදුලිය සහ යන්ත්‍රෝපකරණ හේතුවෙන් විදේශ විනිමය වැය වන බවද ඔහු සඳහන් කරයි.
වැලි, ගල් සහ බොරළු වැනි ද්‍රව්‍ය දේශීය සම්පත් වුවද, ඒවා කැණීම හා ප්‍රවාහනය සඳහා භාවිත කරන ඉන්ධන සහ උපකරණ ආනයනය කිරීමට සිදුවන බව ඔහු පෙන්වා දෙයි. විදේශීය ශ්‍රමිකයන් සේවයේ යොදවන්නේ නම් ඔවුන්ගේ වැටුප් සහ ප්‍රේෂණ හරහාද ඩොලර් රටින් පිටතට ගලා යා හැකි බව ඔහු කියා සිටී.
සෘජු ආනයන, දේශීය සැපයුම් තුළ සැඟවී ඇති ආනයන වියදම්, විදේශීය ශ්‍රමය, යන්ත්‍රෝපකරණ නඩත්තුව සහ ව්‍යාපෘතිය හේතුවෙන් ඇතිවන අමතර ආනයන ඉල්ලුම සැලකිල්ලට ගත් විට, ව්‍යාපෘති වියදමින් සියයට 90කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් විදේශ විනිමය අවදානමකට නිරාවරණය විය හැකි බවද ජයවීර මහතා පවසයි.
ඒ අනුව රුපියල් ට්‍රිලියන 2ක ව්‍යාපෘති වැඩසටහනක් සඳහා ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 6කට ආසන්න විදේශ විනිමය ඉල්ලුමක් ඇතිවිය හැකි බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
2028 වසරේදී තත්ත්වය තවත් අභියෝගාත්මක වනු ඇති බවද ජයවීර මහතා සඳහන් කරයි.
ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ පුරෝකථන අනුව, එම වනවිට ශ්‍රී ලංකාවේ නිල විදේශ සංචිත ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 13.9 දක්වා ඉහළ නැංවිය යුතු බවත්, එය ළඟා කරගත හැක්කේ අපනයන, සංචාරක ව්‍යාපාරය, විදේශ ප්‍රේෂණ සහ සෘජු විදේශ ආයෝජන අඛණ්ඩව වර්ධනය කිරීමෙන් පමණක් බවත් ඔහු පවසයි.
ඒ සමඟ ප්‍රතිව්‍යුහගත කළ ද්විපාර්ශ්වික සහ වාණිජ ණය සඳහා ගෙවීම්ද ඉහළ යන අතර, වාර්ෂිකව ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 3.2ත් 5ත් අතර මුදලක් ඒ සඳහා අවශ්‍ය විය හැකි බවද ඔහු පෙන්වා දෙයි.
එබැවින් 2028 වන විට රජයට එකවර කාර්යයන් තුනක් ඉටු කිරීමට සිදුවන බව ජයවීර මහතා පවසයි. ඒවා වන්නේ විදේශ සංචිත ඩොලර් බිලියන 13.9 දක්වා ඉහළ නැංවීම, ඉහළ යන ණය ගෙවීම් පියවීම සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ වැඩසටහන යටතේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 2.3ක ප්‍රාථමික අතිරික්තයක් පවත්වා ගැනීමයි.
මෙවැනි පසුබිමක එකවර අධිවේගී මාර්ග තුනක ඉදිකිරීම් ආරම්භ කිරීම ආර්ථික වශයෙන් ප්‍රායෝගික නොවන බව ඔහු තර්ක කරයි. එම ව්‍යාපෘති මගින් ඩොලර් බිලියන ගණනක අමතර විදේශ විනිමය ඉල්ලුමක් ඇතිවිය හැකි බවද ඔහු පෙන්වා දෙයි.
කෙසේ වෙතත්, තමන් අධිවේගී මාර්ග සංවර්ධනයට විරුද්ධ නොවන බවත්, ශ්‍රී ලංකාවට ඒවා අවශ්‍ය බවත් ජයවීර මහතා අවධාරණය කරයි. ඔහු පවසන්නේ පැහැදිලි ප්‍රමුඛතා, යථාර්ථවාදී කාලසීමා සහ අවශ්‍ය විදේශ විනිමය උපයා ගැනීම සඳහා නිශ්චිත ආර්ථික සැලැස්මක් අවශ්‍ය බවයි.
“විදේශ ණය නැතිව දේශීය අරමුදල්වලින් අධිවේගී මාර්ග ඉදිකරනවා” යන ප්‍රකාශය අර්ධ සත්‍යයක් බව ඔහු පවසන්නේ එම ප්‍රකාශයෙන් අවධානය යොමු කරන්නේ රුපියල්වලින් සිදුකරන ගෙවීම් පිළිබඳව පමණක් වන අතර සැබෑ ඩොලර් වියදම සැඟවී ඇති බැවින් බවයි.
එබැවින් සෑම අධිවේගී මාර්ගයකම සම්පූර්ණ ඇස්තමේන්තුගත වියදම, වාර්ෂිකව භාණ්ඩාගාරයෙන් වෙන් කරන මුදල්, විදේශ විනිමය මත ඇතිවන සම්පූර්ණ බලපෑම, අවශ්‍ය ඩොලර් සපයා ගන්නා මූලාශ්‍ර සහ එම වියදම් ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ මූල්‍ය සීමාවන් හා ණය ගෙවීම් සමඟ ගැළපෙන්නේ කෙසේද යන්න පාර්ලිමේන්තුවට සහ ජනතාවට පැහැදිලි කරන ලෙස ජයවීර මහතා රජයෙන් ඉල්ලා සිටී.
එවැනි විනිවිදභාවයක් නොමැති නම්, මෙම පොරොන්දුව සංවර්ධන සැලැස්මක් නොව මූල්‍යමය පිටුබලයක් නොමැති දේශපාලන පොරොන්දුවක් පමණක් වනු ඇති බවද ඔහු අනතුරු අඟවයි.
ශ්‍රී ලංකාව මුලින්ම මෙම මාර්ග භාවිත කරන ඵලදායී ආර්ථිකයක්, ඩොලර් උපයන කර්මාන්ත, ශක්තිමත් අපනයන ක්ෂේත්‍රයක් සහ වැඩි විදේශ ආයෝජන ඇතිකර ගත යුතු බවත්, එසේ නොමැතිව රටේ ආර්ථික අර්බුදය තවදුරටත් ගැඹුරු කළ හැකි දැවැන්ත ව්‍යාපෘති ආරම්භ නොකළ යුතු බවත් ජයවීර මහතා වැඩිදුරටත් සඳහන් කරයි.
