නේපාලයට බලපෑ මාරාන්තික හදිසි ගංවතුර හේතුවෙන් මඩ සහ සුන්බුන් අතර දින නවයක් තිස්සේ ජල විදුලි උමගක සිරවී සිටි පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු ජීවිතය ගලවා ගැනීමට සමත් වී තිබේ.
චීන, නේපාල දේශසීමාවේ සිදුවූ දැවැන්ත හිමකඳු හා කඳු කඩා වැටීමෙන් පසු දරුණුතම බලපෑමට ලක්වූ ප්රදේශයක පිහිටි Trishuli 3A ජල විදුලි ව්යාපෘතියේ උමග තුළ සිදුකෙරුණු අඛණ්ඩ මුදාගැනීමේ මෙහෙයුමකදී මෙම පුද්ගලයන් දෙදෙනා බේරාගෙන ඇත.
නේපාල හමුදා ප්රකාශක බ්රිගේඩියර් ජෙනරාල් රාජා රාම් බස්නෙට් සඳහන් කළේ Upper Trishuli 3A ව්යාපෘතියේ ෆෝමන්වරයෙකු වන 30 හැවිරිදි සංජේ ෂා සහ යාන්ත්රික අධීක්ෂකවරයෙකු වන කබීර් මහර්ජන් උමග තුළ මීටර් 170ක් පමණ ගැඹුරකින් බේරාගත් බවයි.
පළමුව බේරාගත් ෂාගේ තත්ත්වය “ස්ථාවර” බවත්, දෙවැනියට බේරාගත් මහර්ජන් දැඩි සත්කාර ඒකකයේ ප්රතිකාර ලබන බවත් නේපාල අග්රාමාත්ය කාර්යාලය සඳහන් කර තිබේ.
නේපාල හමුදාව නිකුත් කළ වීඩියෝවක දැක්වෙන්නේ පටු උමග තුළ සිරවී සිටි පුද්ගලයන් සිටි වායු කුටිය වෙත ගලවාගැනීමේ කණ්ඩායමක් ඇතුළු වන ආකාරයයි. තැඹිලි පැහැති ආරක්ෂිත ඇඳුම් ඇඳ සිටින පිරිසක් පුද්ගලයෙකු තාවකාලික ස්ට්රෙචරයකට සවි කර පිටතට රැගෙන එන ආකාරයද එහි දැක්වේ.
අගෝස්තු 26 වැනිදා සිදුවූ හිමකඳු සහ කඳු කඩා වැටීමෙන් පසුව මෙම පුද්ගලයන් සොයාගැනීම ගලවාගැනීමේ කණ්ඩායම් විසින් “ආශ්චර්යයක්” ලෙස හඳුන්වා තිබේ. එම ව්යසනයෙන් මේ වන විට අවම වශයෙන් පුද්ගලයන් 1,280 දෙනෙකු මියගොස් ඇති අතර, තවත් 5,500කට වැඩි පිරිසක් අතුරුදන්ව සිටින බව සඳහන් වේ.
ගලවාගැනීමේ මෙහෙයුම නිරීක්ෂණය කරන විශේෂඥයන්ට අනුව, කිලෝමීටර් 4.5ක් පමණ දිගැති දැවැන්ත උමං පද්ධතියේ භූගත කොටස් තුළ හුස්ම ගැනීමට ප්රමාණවත් ඔක්සිජන් සහ සිරවූ ජලය සහිත ස්ථාවර වායු කුටියක් තිබී ඇත.
ගලවාගැනීමේ මෙහෙයුමට දුරස්ථව සහාය ලබාදෙන ඕස්ට්රේලියානු ගලවාගැනීමේ විශේෂඥ ආර්නෝල්ඩ් ඩික්ස් පැවසුවේ ගංවතුර ජලය වේගයෙන් ඉහළ යාමත් සමඟ සේවකයන් උමග තුළ ඉහළට දිව යන්නට ඇති බවයි.
එහිදී ඔවුන් ඉහළට යන අතරතුර ඉහළ යන ජලය, විශාල ගල්, අවසාදිත සහ මඩවලින් පසුපසින් එළවන ලද තත්ත්වයකට පත්වන්නට ඇති බව ඔහු පැහැදිලි කළේය.
හිමකඳු කඩා වැටීම සහ ගංවතුර ඇතිවූ දින සිට දින නවයක් පුරා උමගෙහි පිවිසුම් මඩ, ගල් සහ ජලයෙන් දැඩි ලෙස අවහිර වී තිබුණද, පුද්ගලයන් දෙදෙනා සැඟවී සිටි අභ්යන්තර කුටිය ඔවුන් දියේ ගිලීමෙන් හෝ විශාල ගල් හා සුන්බුන්වල සෘජු බලපෑමෙන් ආරක්ෂා කර ඇති බව විශේෂඥයෝ පවසති.
ජාත්යන්තර උමං හා භූගත අවකාශ සංගමයේ සභාපතිවරයාද වන ඩික්ස් AFP පුවත් සේවයට පවසා ඇත්තේ සිකුරාදා උදෑසන Trishuli 3A ව්යාපෘතියේ කණ්ඩායම්වලට උමග තුළින් ඉතා දුර්වල ප්රතිචාරයක් ඇසුණු බව විශ්වාස කළ බවයි.
ඔවුන්ට උමග තුළින් “හුන්චා”, එනම් “ඔව්” හෝ “හරි” යන අර්ථය ඇති ප්රතිචාරයක් ඇසුණු බව ඔහු සඳහන් කළේය.
ගලවාගැනීමේ කණ්ඩායම් උමග තුළට කතා කරමින්, “බය වෙන්න එපා, අපි ඔබව බේරාගන්නවා” යනුවෙන් පවසා ඇති බවද ඩික්ස් සඳහන් කළේය.
විශේෂඥයන්ගේ විශ්වාසය වන්නේ උමග තුළ තිබූ හදිසි විදුලි බල සැපයුම මුල් අවස්ථාවේදීම අක්රිය වී ඇති බවයි. ඒ අනුව මෙම පුද්ගලයන් දෙදෙනා ආලෝකය නොමැතිව, උමග තුළ තිබූ ජලය සහ ආහාර සීමිත වශයෙන් භාවිත කරමින්, අඳුරු සහ තෙතමනය සහිත භූගත පරිසරයක සිය ශාරීරික ශක්තියද අරපිරිමැස්මෙන් භාවිත කරමින් දිවි ගලවාගෙන ඇති බව සැලකේ.
අවසානයේ ගලවාගැනීමේ කණ්ඩායම් සවන්දීමේ උපකරණ භාවිත කරමින් ඔවුන්ගේ හඬ හඳුනාගෙන, අවහිර වී තිබූ කොටස විදීමෙන් ඔවුන් වෙත ළඟාවී තිබේ.
පුද්ගලයන් දෙදෙනා බේරාගැනීමත් සමඟ මෙම උමග තුළම තවත් සේවකයන් 35 දෙනෙකු පමණ සිරවී සිටින බවට ඇති විශ්වාසය හේතුවෙන් ඔවුන් සොයාගැනීමේ බලාපොරොත්තුද යළි ඉහළ ගොස් තිබේ.
සෙවීම් මෙහෙයුම් අඛණ්ඩව
මේ අතර, මෙම පුද්ගලයන් දෙදෙනා බේරාගත් Trishuli 3A උමග ඇතුළු තවත් ස්ථාන කිහිපයක සෙවීම් මෙහෙයුම් අඛණ්ඩව සිදු කෙරෙමින් පවතී.
ගංවතුර හේතුවෙන් ජල විදුලි ව්යාපෘති අවම වශයෙන් 12කට දැඩි හානි සිදුව ඇති අතර, ගලවාගැනීමේ කණ්ඩායම් පසුගිය දින නවය පුරා කැණීම් යන්ත්ර භාවිත කරමින් විශාල මඩ සහ සුන්බුන් ප්රමාණයක් ඉවත් කරමින් සිටිති.
ඒ සමඟම උමං තුළට පිරිසිදු වාතය පොම්ප කිරීම සඳහා නළ ඇතුළු කරමින්, ඇතුළත වාතය විෂ සහිත තත්ත්වයට පත්වීම වැළැක්වීමටද කටයුතු කර තිබේ.
නේපාල රජය මුලදී සඳහන් කළේ විවිධ උමං තුළ සේවකයන් 100කට වැඩි පිරිසක් ජීවතුන් අතර සිටිය හැකි බවට විශ්වාස කරන බවයි.
ඉන්දියාව, චීනය සහ දකුණු කොරියාවේ විශේෂඥයන්ගේ සහායද ඇතිව නේපාල ගලවාගැනීමේ කණ්ඩායම් උමං තුළ සිරවී සිටින බවට සැක කෙරෙන පිරිස් සොයා අඛණ්ඩව මෙහෙයුම් සිදුකරන අතර, අවස්ථා කිහිපයකදීම දැඩි ලෙස සම්පීඩනය වූ සුන්බුන් ස්ථර හේතුවෙන් ඔවුන්ගේ ගමන අවහිර වී තිබේ.
