පසුගිය සතියේ නේපාලයට සහ ටිබෙටයට බලපෑ දරුණු ගංවතුර හා නායයෑම් හේතුවෙන් මියගිය පුද්ගලයන් සංඛ්යාව 750 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, තවත් 3,044 දෙනෙකු අතුරුදන්ව සිටින බව බලධාරීහු ඉරිදා ප්රකාශ කළහ.
අයහපත් කාලගුණික තත්ත්වය සහ තවදුරටත් ගංවතුර ඇතිවීමේ අවදානම හේතුවෙන් සිකුරාදා සිට ගලවා ගැනීමේ මෙහෙයුම් කිහිපවරක් අත්හිටුවීමට සිදුව තිබේ.
නේපාලය සහ චීනය අතර දේශසීමා ප්රදේශයේ ග්ලැසියරයක් කඩා වැටීමෙන් ඇති වූ මඩ කන්දක් හේතුවෙන් ගංගාවක් හරහා විශාල ජල තටාකයක් නිර්මාණය වී තිබූ අතර, එය ගංගාවලට පිටාර ගැලීමත් සමඟ නව ගංවතුරක් ඇතිවීමේ අවදානමක් මතු වී තිබුණි.
International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ මෙම ආපදාවෙන් පුද්ගලයන් 90,000කට වැඩි පිරිසක් බලපෑමට ලක්ව ඇති බවයි.
නේපාලයේ මරණ 734ක්
නේපාලයේ ආපදා බලධාරීන්ට අනුව මරණ සංඛ්යාව 734ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, 2,498 දෙනෙකු අතුරුදන්ව සිටී. තවත් 7,514 දෙනෙකු බේරාගෙන තිබේ.
ග්ලැසියරයේ අයිස්, ගල්, මඩ සහ අනෙකුත් සුන්බුන් විශාල ප්රමාණයක් හිමාලයානු ගංගාවලට කඩා වැටීමෙන් ජල විදුලි බලාගාර ආශ්රිත උමං මාර්ගවල පුද්ගලයන් සිය ගණනක් සිරවී ඇති බවට සැක කෙරෙන අතර, ගලවා ගැනීමේ මෙහෙයුම්වල ප්රධාන අවධානය දැන් එම ප්රදේශ වෙත යොමු වී තිබේ.
ටිබෙටයේ ගිරොං ප්රාන්තයේ පුද්ගලයන් 16 දෙනෙකු මියගොස් ඇති අතර 546 දෙනෙකු අතුරුදන්ව ඇති බව චීන බලධාරීහු ප්රකාශ කළහ.
අතුරුදන්ව සිටින විදේශිකයන් අතර රටවල් 23ක පුද්ගලයන් 261 දෙනෙකු සිටින බවත්, ඒ අතර නේපාල ජාතිකයන් 104ක්, ඉන්දියානුවන් 49ක්, ලැට්වියානුවන් 33ක්, ඇමරිකානුවන් 18ක් සහ බ්රිතාන්ය ජාතිකයන් 15ක් සිටින බවත් වාර්තා වේ.
තවත් ගංවතුරක් ගැන අනතුරු ඇඟවීම්
ඉරිදා නව වැසි සමඟ ත්රිශූලි ගඟේ ජල මට්ටම ඉහළ යාම හේතුවෙන් ප්රදේශවාසීන් සහ ගලවා ගැනීමේ කණ්ඩායම් ආරක්ෂිත උස් ප්රදේශ වෙත ගමන් කර තිබේ.
ග්ලැසියර කඩා වැටීමෙන් ඉහළ ප්රදේශයේ නිර්මාණය වූ ජල තටාකය සෙනසුරාදා සවස වන විට බොහෝ දුරට හිස් වී තිබුණද, ඩ්රෝන නිරීක්ෂණ මගින් එයට කිලෝමීටර් 2.8ක් පහළින් තවත් නායයෑමක් සිදුවී නව ජල බාධකයක් සහ ජල තටාකයක් නිර්මාණය වී ඇති බව හඳුනාගෙන තිබේ.
එම අවදානම හේතුවෙන් චීන-නේපාල දේශසීමාවේ ගිරොං පිවිසුම ආසන්නයේ සිටි ගලවා ගැනීමේ කණ්ඩායම් ආරක්ෂිත ස්ථාන වෙත ඉවත් කර ඇත.
දේශගුණික විපර්යාසයට සම්බන්ධ ආපදාවක්
චීන රාජ්ය මාධ්ය වාර්තා කර ඇත්තේ මෙම ගංවතුර ගෝලීය උණුසුම හේතුවෙන් දිගුකාලීනව ඇති වූ ග්ලැසියර අස්ථාවරත්වය සමඟ සම්බන්ධ බව විද්යාඥයන් පෙන්වා දී ඇති බවයි.
චීන විදේශ අමාත්ය වැන්ග් යී නේපාල විදේශ අමාත්යවරයා සමඟ පැවති දුරකථන සංවාදයකදී මෙම ආපදාව මෑත වසරවලදී දෙරට මුහුණ දුන් “වඩාත්ම දරුණු දේශසීමා හරහා බලපෑ ආපදාව” ලෙස විස්තර කර තිබේ.
නේපාලය සාමාන්ය ගලවා ගැනීමේ කටයුතු සඳහා විදේශීය සහාය අවශ්ය නොවන බව පවසන නමුත්, උමං ගලවා ගැනීම, DNA පරීක්ෂණ, මළ සිරුරු ශීතකරණ පහසුකම් සහ දිරාපත් වූ සිරුරු හඳුනාගැනීම වැනි විශේෂඥ සහාය අවශ්ය බව ප්රකාශ කර ඇත.
ඉන්දියානු සහ චීන විශේෂඥයන් මේ වන විටත් උමං විවෘත කිරීමේ මෙහෙයුම් සඳහා සහාය වෙමින් සිටින බව නේපාල බලධාරීහු සඳහන් කළහ.
චීනයෙන් දැවැන්ත ගලවා ගැනීමේ මෙහෙයුමක්
China ගලවා ගැනීමේ සේවකයන් 2,100කට වැඩි පිරිසක් යොදවා ඇති අතර, සහන කටයුතු සඳහා අවම වශයෙන් යුවාන් මිලියන 220ක්, එනම් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 32.7කට ආසන්න මුදලක් වෙන් කර තිබේ.
චීනය නේපාලයට හදිසි මූල්ය ආධාර, සහන ද්රව්ය, චන්ද්රිකා හා ජල විද්යාත්මක දත්ත මෙන්ම උමං ගලවා ගැනීමේ විශේෂඥයන් ද ලබා දෙමින් සිටී.
හෙලිකොප්ටර් මගින් උපකරණ සහ සැපයුම් ගුවනින් ලබාදීමට කටයුතු කරන අතර, චීන හමුදා ජීවිත හඳුනාගැනීමේ උපකරණ, ඩ්රෝන සහ නාවිකරණ පද්ධති භාවිත කරමින් අතුරුදන් වූ පුද්ගලයන් සොයමින් සිටිති.
