අගමැති ‘වෙසක් සතිය’ නිල වශයෙන් විවෘත කරයි.

අග්‍රාමාත්‍ය දිනේෂ් ගුණවර්ධන මහතා විසින් කොටහේන, දීපදුත්තාමාරාම පුරාණ තායි විහාරස්ථානයේදී පෙරේදා (02) වෙසක් සතිය ආරම්භ කරමින් බෞද්ධ කොඩිය නිල වශයෙන් ඔසවන ලදී.

අග‍්‍රාමාත්‍ය කාර්යාලයට අනුව බෞද්ධ කොඩිය නිර්මාණය කිරීමෙන් පසු එය මුලින්ම ඔසවනු ලැබුවේ 1885 දී මෙම කොටහේන දීපදුත්තමාරාම පුරාණ තායි විහාරස්ථානයේ වීම විශේෂත්වයකි.

“බෞද්ධ කොඩිය සැලසුම් කිරීමේ ක්‍රියාවලියට අනුව අලුතින් ලෝකයට ඉදිරිපත් කළේ මේ පුණ්‍යභූමියේ බව අගමැතිවරයා සිය කතාවේදී පෙන්වා දුන්නේය.

“බුදුන් වහන්සේගේ උපන් දිනය, බුද්ධත්වයට පත් වීම සහ මහා පරිනිර්වාණය යන දිනය වූ වෙසක් උත්සවය සියවස් ගණනාවක් පුරා බෞද්ධ ජනතාව විසින් සමරනු ලබනවා. ඒ උරුමය සංකේතවත් කරමින් බෞද්ධ කොඩිය මුලින්ම මේ පුද බිමේ ඔසවලා මුළු ලෝකයටම දායාද කළා.”

වෙසක් සතියේ ආරම්භය සංකේතවත් කරමින් පූජ්‍ය වස්කඩුවේ මහින්දවංශ නාහිමියන් විසින් නැවතත් බෞද්ධ කොඩිය එසවීමට ගත් ක්‍රියාමාර්ගය පිළිබඳව අග්‍රාමාත්‍යවරයා ලෙස ජනාධිපතිතුමා සහ රජය වෙනුවෙන් මාගේ කෘතඥතාවය පළකරන බවද ඔහු පැවසීය.

1885 මාර්තු 27 වැනි දින ගැසට් පත්‍රයක් මගින් වෙසක් දිනය නිවාඩු දිනයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළ බැවින් වෙසක් උත්සවයක් ලෙස සැමරීමට බෞද්ධ සභාව දස පුද්ගල කමිටුවක් පත් කරන ලදී. කරෝලිස් හේවාවිතාරණ, ඒ.පී.ධර්මගුණවර්ධන, විලියම් ද ආබෲ, පී.ඩී.ගුණවර්ධන, චාල්ස් ද සිල්වා, එන්. ප්‍රනාන්දු, පීටර් ද ආබෲ සහ විලියම් ප්‍රනාන්දු.

එම කමිටුවේදී 1885 අප්‍රේල් 28 වැනි දින පෙරවරුවේ කොළඹ කොටහේන දීපදුත්තාරාමයේදී බෞද්ධ කොඩියක් එසවීමට තීරණය විය. කොටහේනේ ඔසවන ලද මෙම බෞද්ධ කොඩිය දශක 15කට ආසන්න කාලයක සිට තවමත් ලොව පුරා ක්‍රියාත්මක වීම සුවිශේෂී කරුණකි. මෙම කමිටු තීරණ තීරණය කළ ආකාරයටම ක්‍රියාත්මක වූ අතර කර්නල් හෙන්රි ස්ටීල් ඕල්කට්තුමාගේ මඟපෙන්වීම යටතේ බෞද්ධ කොඩිය නිර්මාණය විය.

බුදුදහමේ අවිහිංසාවාදයත් ගැඹුරත් රටට ලෝකයට පහදා දුන් මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද නාහිමිපාණන් වහන්සේ මුළු රටම ප්‍රතිනිර්මාණය කළ පානදුරවාදයට නායකත්වය දුන්හ. නාහිමියන්ගේ ප්‍රතිමාව ඉදිකර ඇති මෙම විහාරස්ථානය අපේ රටේ ජනතාවටත් වැඩෙන පරම්පරාවටත් අනන්‍ය වූ විහාරස්ථානයකි.

ශ්‍රී ලංකාව සහ තායිලන්තය අතර සම්බන්ධය බුද්ධ ශාසනය පිහිටුවීමේ සිට සියම් මහා නිකාය, අමරපුර නිකාය සහ රාමඤ්ඤ නිකාය දක්වා සියවස් ගණනාවක් ඈතට විහිදේ. ථෙරවාදී බෞද්ධ දේශය සමඟ ඇති කර ගත් සබඳතාවයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සියම් (තායිලන්තයේ) රාජකීය කුමරු මෙම විහාරස්ථානයේ භික්ෂුවක් ලෙස ගත කළ කාලය ඓතිහාසික වශයෙන් වැදගත් වේ.

දීපදුත්තාමාරාමය අප රටේ බෞද්ධ ඉතිහාසයට පමණක් නොව බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත්වීමට ද වැදගත් වන්නේ බෞද්ධ කොඩිය තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීමට සියම් රට දැක්වූ විශේෂ කැපවීමෙනි.

අපේ නාහිමිවරුන් ආරක්‍ෂා කරමින් ප්‍රචාරණය කළ බුදුන් වහන්සේගේ පණිවිඩය ප්‍රචාරය කිරීමේ මධ්‍යස්ථානය බවට පත් වූ පාසල් සිසුන් රැසකට අධ්‍යාපනය ලබා දුන් කුමාර විද්‍යාලය පිහිටා ඇත්තේ ද මෙම භූමියේ වීම ය.

ජාතිය අවදි කළ අතිපූජ්‍ය සරණකර මහා සංඝරාජ මාහිමිපාණන් වහන්සේගේ වැඩම කරවීමෙන් පෝෂණය වූ අනගාරික ධර්මපාලතුමා වැනි අප රටේ ජාතික හා බෞද්ධ ප්‍රබෝධයට දායක වූ සියලුම නායකයින්ගේ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස මෙම විහාරස්ථානය අභියෝගාත්මක කාලයක් ජය ගැනීමට දායක විය. අධ්‍යාපනය, බෞද්ධ අධ්‍යාපනය, සංස්කෘතික පිළිවෙත් සහ කලාව අපේ රටේ ජනතාවට.

“මුළු රටටම එම අතිවිශාල සේවාවක් ඉටු කිරීමට හැකි වූ එහි නිර්මාතෘවරුන් සියලු දෙනාටම අපි ගරු කරනවා. මෙම ස්ථානය නුදුරේදීම පූජනීය ස්ථානයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට පියවර ගන්නා බව රජය වෙනුවෙන් මම ප්‍රකාශ කරනවා.” යැයි අග්‍රාමාත්‍යවරයා පැවසීය.

වස්කඩුවේ මහින්දවංශ මහා නාහිමිපාණන් වහන්සේ ඇතුළු මහා සංඝරත්නය මෙම අවස්ථාවට වැඩම කළ අතර තායිලන්ත තානාපති පොජ් හරන්පෝල්, බුද්ධ ශාසන අමාත්‍ය විදුර වික්‍රමනායක, රාජ්‍ය අමාත්‍යවරුන් වන අශෝක ප්‍රියන්ත, ජානක වක්කඹුර, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් වන යදාමිණි ගුණවර්ධන, සරත් වීරසේකර යන මහත්ම මහත්මීන් ඇතුළු බෞද්ධ සංගමයේ ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවන් ඇතුළු පිරිසක් මෙම අවස්ථාවට එක්ව සිටියහ. අවස්ථාව.