2026 සඳහා වන 20 වන වාර්ෂික ගෝලීය සාම දර්ශක (GPI) වාර්තාව නිකුත් කර ඇති ආර්ථික හා සාමය සඳහා වූ ආයතනය (IEP) විසින්, දකුණු ආසියානු කලාපය තුළ සාමකාමී බව අතින් ශ්රී ලංකාව විශාලතම ප්රතිශත වර්ධනයක් අත්කර ගෙන ඇති බව අනාවරණය කර ඇත.
ගෝලීය වශයෙන් 67 වන ස්ථානය දක්වා ඉදිරියට යමින්, ශ්රී ලංකාව දකුණු ආසියාවේ දෙවන සාමකාමීම රාජ්යය ලෙස ස්ථානගත වී ඇති අතර, භූතානයට පමණක් පසුපසින් සිටී.
2025 ගෝලීය සාම දර්ශකයේ (GPI) ශ්රී ලංකාව රටවල් 163 න් 97 වන ස්ථානයට පත්විය.
මෙම ධනාත්මක ගමන් පථය, සමස්ත සාමකාමී බවෙහි සාමාන්ය 0.7% ක පිරිහීමක් දක්නට ලැබුණු පුළුල් ගෝලීය භූ දර්ශනයට හාත්පසින්ම වෙනස් වන අතර, එය අඛණ්ඩව 12 වන වසරක ගෝලීය පරිහානිය සනිටුහන් කරයි.
වාර්තාවට අනුව, පසුගිය වසර තුළ ශ්රී ලංකාවේ සමස්ත ලකුණු 2.3% කින් වැඩි දියුණු විය. මෙම ඉහළ යාමේ ගම්යතාවය ප්රධාන වශයෙන් මෙහෙයවනු ලැබුවේ රටේ හමුදාකරණ ක්ෂේත්රය විසින් වන අතර එය එක්සත් ජාතීන්ගේ සාම සාධක අරමුදල් දර්ශකයේ සැලකිය යුතු 40.8% ක වර්ධනයක් සමඟින් 6.4% ක සැලකිය යුතු දියුණුවක් වාර්තා කර ඇත. තවද, ශ්රී ලංකාව තම ආරක්ෂාව සහ ආරක්ෂක ක්ෂේත්රයේ සියයට 1.8 ක දියුණුවක් අත්කර ගත් අතර, එය දේශපාලන අස්ථාවරත්වයේ සියයට 25 ක අඩුවීමක් මගින් නැංගුරම් ලා ඇත
2026 GPI දර්ශකයට අනුව, පසුගිය වසර 18 තුළ ලෝකය 15 වන වරටත් අඩු සාමකාමී තත්ත්වයකට පත්ව ඇති අතර, රටේ සාමකාමීත්වයේ සාමාන්ය මට්ටම පෙර වසරට වඩා සියයට 0.7 කින් පිරිහී ඇත.
ගෝලීය සාමකාමීත්වය පිරිහී ඇති අඛණ්ඩව 12 වන වසර මෙයයි. අසල්වැසි රටවල් සබඳතා වැනි සමහර දර්ශක 2026 මාර්තු අවසානය දක්වා යාවත්කාලීන කර ඇතත්, බොහෝ දර්ශක සඳහා කඩඉම් සීමාව 2025 දෙසැම්බර් වන අතර, එයින් අදහස් වන්නේ මෙම වසරේ දර්ශකය මගින් ඉරාන යුද්ධයේ සම්පූර්ණ බලපෑම ග්රහණය කර නොගන්නා බවයි.
GPI ප්රථම වරට ප්රකාශයට පත් කරන ලද 2008 දී තිබූ තත්ත්වයට වඩා අඩු සාමකාමී රටවල් 119 ක් දැන් ඇති අතර, ගැටුම් දිගුකාලීන පරිහානියට ප්රධාන හේතුව වී ඇත. පසුගිය වසර තුළ පමණක්, රටවල් 99 ක සාමකාමී බවේ පහත වැටීමක් වාර්තා වූ අතර, රටවල් 62 ක් පමණක් එය වැඩිදියුණු වූ අතර, GPI දර්ශක 23 න් බහුතරයක් සාමාන්යයෙන් පිරිහී ගිය අතර GPI කලාප අටෙන් හතක් ද පිරිහීමක් වාර්තා කළේය.
