ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් ඉරානයට එල්ල කිරීමට සැලසුම් කළ නව ප්රහාරයක් කල් දැමීමත් සමඟ ගල්ෆ් කලාපයෙන් තෙල් සැපයුම ඉහළ යා හැකි බවට ඇති වූ අපේක්ෂාව හේතුවෙන් සඳුදා ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල 5%කින් පමණ පහළ ගොස් සති තුනක අවම මට්ටමකට පැමිණියේය.
පෙරවරු 10.39ට (ඇමෙරිකානු නැගෙනහිර වේලාව) බ්රෙන්ට් බොරතෙල් බැරලයක අනාගත මිල ඩොලර් 4.41කින් හෙවත් 5%කින් පහළ ගොස් ඩොලර් 83.52ක් වූ අතර, ඇමෙරිකානු West Texas Intermediate (WTI) බොරතෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 5.18කින් හෙවත් 6.1%කින් පහළ ගොස් ඩොලර් 79.49ක් විය.
ඒ අනුව, බ්රෙන්ට් බොරතෙල් මිල ජූලි 13 වැනිදායින් පසු වාර්තා වන අඩුම දෛනික අවසන් මිලට ළඟාවීමේ අවදානමකට පත්ව තිබිණි.
කෙසේ වෙතත්, ට්රම්ප්ගේ ප්රකාශයට පටහැනිව ඉරානය සඳුදා ප්රකාශ කළේ ඇමෙරිකාව සමඟ කිසිදු සාකච්ඡාවක් සිදු නොවන බවත්, කිසිදු හමුවක් සඳහා සැලසුමක් නොමැති බවත්ය. ප්රහාරය කල් දැමීමට හේතුවක් ලෙස එදින පස්වරුවේ සාකච්ඡා පැවැත්වීමට නියමිත බව ට්රම්ප් ප්රකාශ කර තිබිණි.
පසුගිය සති අන්තයේදීද ට්රම්ප් ඉරානයට “දැවැන්ත ප්රහාර” එල්ල කිරීමට සැලසුම් කරන බව ප්රකාශ කළ නමුත් අවසන් මොහොතේදී එය අවලංගු කළේය.
“මම ගනුදෙනුවකට එළඹීමට කැමතිද? මම මිනිසුන් මරා දැමීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ නැහැ,” යනුවෙන් ට්රම්ප් ඉරිදා Air Force One යානයේදී පැවසීය. සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් ගනුදෙනුවකට එළඹීමට කටයුතු කරමින් සිටින බවත්, එය සඳුදා පස්වරුවේ ආරම්භ වන බවත් ඔහු සඳහන් කළද, එම සාකච්ඡා පැවැත්වෙන ස්ථානය හෝ සහභාගිවන්නන් පිළිබඳ විස්තර හෙළි නොකළේය.
කෙසේ වෙතත්, ඉරාන විදේශ අමාත්යාංශ ප්රකාශක එස්මායිල් බගායි එම ප්රකාශය ප්රතික්ෂේප කරමින් ඇමෙරිකාව සමඟ කිසිදු සාකච්ඡාවක් සිදු නොවන බවත්, කිසිදු හමුවක් සැලසුම් කර නොමැති බවත් පැවසීය. ඉදිරි දින කිහිපය තුළ විදේශ නියෝජිත පිරිස් පිළිගැනීමට හෝ සාකච්ඡාකරුවන් විදේශගත කිරීමටද ඉරානයට සැලසුමක් නොමැති බව ඔහු සඳහන් කළේය.
මේ අතර, ඇමෙරිකාවේදී ට්රම්ප් ඇමෙරිකානු පාරිභෝගිකයන් සඳහා පෙට්රල් මිල අඩු කරන ලෙස තෙල් සමාගම්වලින් යළිත් ඉල්ලා සිටියේය. තෙල් කර්මාන්තයට සහාය වීමට තම පරිපාලනය ගත් ක්රියාමාර්ග පිළිබඳව Chevron සමාගමේ ප්රධාන විධායක නිලධාරී මයික් වර්ත් නිසි ඇගයීමක් ලබා නොදීම සම්බන්ධයෙන්ද ට්රම්ප් විවේචනය කළේය.
මේ අතර, ඉරානයට සහාය දක්වන යේමනයේ හූති ව්යාපාරය විසින් සෞදි නාවික ප්රවාහනය ඉලක්ක කරන බවට එල්ල කළ තර්ජන හේතුවෙන් සෞදි ධජය සහිත විශාල තෙල් ප්රවාහන නෞකා හයක් පසුගිය දිනවල ඒඩන් බොක්කේදී සිය ගමන් මාර්ග වෙනස් කර දකුණු අප්රිකාව දෙසට ගමන් කර ඇති බව නෞකා නිරීක්ෂණ දත්ත පෙන්වා දුන්නේය.
කෙසේ වෙතත්, සෞදි තෙල් රැගත් නෞකා දෙකක් පසුගිය සති අන්තයේ රතු මුහුද සහ ඒඩන් බොක්ක සම්බන්ධ කරන බාබ් අල්-මන්දබ් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් කර තිබේ. ඉරානය සහ ඕමානය අතර පිහිටි හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ නෞකා වෙත ප්රහාර එල්ල වූ බවට වාර්තා වීමත් සමඟ එහි නාවික ගමනාගමනය මන්දගාමී වී ඇති බවද නෞකා ගමනාගමන දත්තවලින් අනාවරණය වී ඇත.
ඇමෙරිකාව සහ ඊශ්රායලය ඉරානයට බෝම්බ ප්රහාර එල්ල කිරීම ආරම්භ කිරීමට පෙර ලෝකයේ සමස්ත තෙල් සහ ද්රව ස්වාභාවික වායු සැපයුමෙන් පහෙන් එකක් පමණ හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ප්රවාහනය කර තිබිණි.
මේ අතර, මැදපෙරදිග තවත් ප්රදේශයකදී ඉරාකයේ රාජ්ය තෙල් අලෙවි සමාගම වන SOMO විසින් හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය තුළ ඇති තෙල් තොග රැගෙන යාමට ගැනුම්කරුවන් ආකර්ෂණය කරගැනීම සඳහා අගෝස්තු මාසයේදී නැව්ගත කිරීමට නියමිත Basrah බොරතෙල් සඳහා විශාල වට්ටම් ලබාදී ඇති බව Reuters විසින් පරීක්ෂා කළ ලේඛනයක සඳහන් වේ.
රුසියානු නැෆ්තා රැගත් පැනමා ධජය සහිත නෞකාවක් ජූලි මාසයේ අවසන් සතියේදී බාබ් අල්-මන්දබ් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් කිරීමට උත්සාහ කළ නමුත් පසුව සිය ගමන් මාර්ගය වෙනස් කර අප්රිකාව වටා ගමන් කර ඇති බව වෙළඳ මූලාශ්ර සහ LSEG නෞකා දත්ත පෙන්වා දෙයි.
මේ අතර, රුසියාව සඳුදා ප්රකාශ කළේ අසෝව්-කළු මුහුදු කලාපයේ නෞකා ආරක්ෂාව තර කරන අතරම විකල්ප භාණ්ඩ ප්රවාහන මාර්ග සංවර්ධනය කිරීමටද කටයුතු කරන බවයි. යුක්රේන යුද්ධයේදී මුහුදු ප්රදේශවල දෙපාර්ශ්වයෙන්ම එල්ල වන ප්රහාර තියුණු ලෙස ඉහළ යාමෙන් පසු මෙම පියවර ගෙන තිබේ.
“සතුරු ඩ්රෝන ප්රහාර හේතුවෙන් අසෝව් මුහුදේ පවතින උණුසුම් තත්ත්වයට” ප්රතිචාරයක් ලෙස නව මාර්ග සොයා ගැනීමට සහ භාණ්ඩ ප්රවාහය වෙනත් ප්රවාහන ක්රම වෙත මාරු කිරීමට කාර්ය සාධක බලකායක් පිහිටුවා ඇති බව රුසියානු ප්රවාහන අමාත්යාංශය සඳහන් කළේය.
ඇමෙරිකානු බලශක්ති දත්ත අනුව, 2025 වසරේදී ඇමෙරිකාව සහ සෞදි අරාබියට පසු ලොව තුන්වැනි විශාලතම බොරතෙල් නිෂ්පාදකයා වූයේ රුසියාවයි. එය OPEC සහ එහි හවුල්කරුවන්ගෙන් සමන්විත OPEC+ කණ්ඩායමේ සාමාජිකයෙකි.
ඉරාන සහ යුක්රේන යුද්ධ හේතුවෙන් ගල්ෆ් කලාපය, රුසියාව සහ කසකස්තානයෙන් සිදුවන තෙල් අපනයනවලට බාධා එල්ල වීම නිසා, මේ වසරේ වැඩි කාලයක් පුරා OPEC+ කණ්ඩායම විසින් මාසිකව නිෂ්පාදන ඉහළ නැංවුවද එම තෙල් ප්රමාණය වෙළඳපොළට අමතර සැපයුමක් ලෙස එක්වී නොමැත.
පසුගිය ඉරිදා OPEC+ කණ්ඩායම සැප්තැම්බර් මාසයේ සිට දිනකට බැරල් 188,000ක පමණ තෙල් නිෂ්පාදන කෝටාවක් ඉහළ නැංවීමට අනුමැතිය ලබා දුන්නේය.
