මිල සූත්රය යටතේ මිල සංශෝධන සඳහා දිනය නියම කර තිබුණද, අඟහරුවාදා (31) ඉන්ධන මිල සංශෝධනයක් සිදු නොවන බව ලංකා ඛනිජ තෙල් සංස්ථාව (CPC) තහවුරු කර ඇත.
මාසික ඉන්ධන මිල සංශෝධනය සාමාන්යයෙන් සෑම මසකම අවසාන දිනයේ මධ්යම රාත්රියේ සිදු වේ.
මැදපෙරදිග පවතින ආතතීන් මධ්යයේ රටේ ඉන්ධන කළමනාකරණය පිළිබඳව ඊයේ (28) රජයේ ප්රවෘත්ති දෙපාර්තමේන්තුවේ පැවති මාධ්ය හමුවක් අමතමින් CPC සභාපති ජනක රාජකරුණා මහතා පැවසුවේ මාර්තු 10 වන දින ක්රියාත්මක කරන ලද මෑත කාලීන මිල වැඩිවීම ප්රධාන වශයෙන් පරිභෝජනයේ සැබෑ වැඩිවීමකට වඩා භීතියෙන් මිලදී ගැනීම් සහ ගබඩා කිරීම් මගින් මෙහෙයවන ලද බවයි.
මහජන ඉල්ලුම වැඩිවීම හේතුවෙන් මාසයේ අග භාගයේ දී අදහස් කරන ලද ඉන්ධන තොග පළමු දින 10 තුළ අවසන් වී ඇති බව ඔහු සඳහන් කළේය. “ප්රධාන හේතුව වූයේ ඉන්ධන හිඟයක් ඇති වේ යැයි බියෙන් මහජනතාව අතර ඇති වූ අනවශ්ය භීතියයි, ඔවුන් ගබඩා කිරීම ආරම්භ කළ අතර දිගු පෝලිම්වලට හේතු විය,” ඔහු පැවසීය.
“අපි මුලින් ඩීසල් මෙට්රික් ටොන් 57,000 ක් සහ පෙට්රල් මෙට්රික් ටොන් 47,000 ක් නිකුත් කළා. සාමාන්යයෙන්, අපි පෙර මාසයේ අපට ලැබුණු දේ මත පදනම්ව තොග නිකුත් කරනවා, නමුත් තුන්වන මාසය සඳහා අදහස් කරන ලද තොගවලින් විශාල කොටසක් පළමු දින 10 තුළ පරිභෝජනය කළා. එවිට අපට ලැබුණු ඉන්ධන මාර්තු මාසයේ ඉහළ මිල ගණන්වලට විකිණීමට සිදු වූ නිසා මෙය පළමු මිල වැඩිවීමට අවශ්ය විය,” ඔහු පැහැදිලි කළේය.
ඉල්ලුමේ වැඩිවීම සැබෑ භාවිතය පිළිබිඹු නොකරන බව රාජකරුණා අවධාරණය කළේය. “ඉල්ලුමේ වැඩිවීම සැබෑ පරිභෝජනය නිසා නොවේ; වාහන වැඩිපුර ඉන්ධන දහනය කළේ නැත, එය බෙදා හැරීම සහ ගබඩා කිරීම නිසා විය. මිනිසුන් බහාලුම්වල ඉන්ධන එකතු කරමින් සිටි අතර, සමහරු කළු වෙළඳපොළ ක්රියාකාරකම්වල පවා නිරත වූහ,” ඔහු පැවසීය.
යටින් පවතින ව්යුහාත්මක අභියෝගය ලෙස ගෝලීය ඉන්ධන මිලෙහි තියුණු වැඩිවීමක් ඔහු තවදුරටත් පෙන්වා දුන්නේය. “මෙම ගැටලුවට ප්රධාන හේතුව යුද්ධය හේතුවෙන් ගෝලීය වෙළෙඳපොළ මිල ඉහළ යාමයි. ඔක්තෝබර් මාසයේ සිට මිල ඉහළ ගොස් ඇති ආකාරය මම මීට පෙර පෙන්වා දී ඇති අතර, ඒවා අඩු නොවී ඉහළට නැඹුරු වන ආකාරය මම මීට පෙර පෙන්වා දී ඇත්තෙමි. මෙය පෙට්රල් සහ ඩීසල් වැනි නිමි භාණ්ඩ මෙන්ම බොරතෙල් සඳහාද අදාළ වේ,” ඔහු පැවසීය.
සංසන්දනාත්මක දත්ත සපයමින් රාජකරුණා මහතා පැවසුවේ පෙර මාසයේ සිට මාර්තු 20 දක්වා කාලය තුළ පෙට්රල් මිල ඩොලර් 9.27 කින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර ඩීසල් ඩොලර් 85.25 කින් සහ භූමිතෙල්/ජෙට් ඉන්ධන ඩොලර් 97.01 කින් ඉහළ ගොස් ඇති බවයි. “මෙම වැඩිවීම් නිසා, අපට මුදල් ප්රවාහ ගැටලුවකට මුහුණ දීමට සිදු වූ අතර මිල ගැලපීමකින් තොරව තවදුරටත් සැපයුම් පවත්වා ගැනීමට නොහැකි විය,” ඔහු තවදුරටත් පැවසීය.
සැපයුම් පැත්තේ අවිනිශ්චිතතාවයන් පිළිබඳව ද ඔහු අනතුරු ඇඟවූ අතර, නියමිත බොරතෙල් නැව්ගත කිරීම් ප්රමාද වී හෝ අවිනිශ්චිත වී ඇති බව සඳහන් කළේය. “අනාගත සැපයුම් සම්බන්ධයෙන් බරපතල විභව තත්වයක් අපි නිරීක්ෂණය කළෙමු, ඒ නිසා අපි ස්ථානීය ටෙන්ඩර් කැඳවූයෙමු. අප්රේල් 23-24 දක්වා නියමිත බොරතෙල් මෙට්රික් ටොන් 90,000 ක් සහිත නැවක් නොපැමිණෙන බව අපි දුටුවෙමු. අප්රේල් 10-11 දක්වා නියමිත තවත් නැවක් ද අවිනිශ්චිතයි,” ඔහු පැවසීය.
පිරිවැය පීඩනයන් ඉස්මතු කරමින්, ප්රසම්පාදන වාරික තියුනු ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති බව ඔහු සඳහන් කළේය. “අපි ටෙන්ඩර් කැඳවූ විට, අපට අප්රේල් මැද භාගය දක්වා පැවතිය හැකි බව අපට පැහැදිලි විය. සැපයුම්කරුවන් ඉන්ධන සැපයීමට කැමැත්තෙන් සිටියද, සාමාන්යයෙන් ඩොලර් 5 ට අඩු වාරික, භාණ්ඩ ප්රවාහනය, රක්ෂණය සහ ලාභය ඩොලර් 50 ඉක්මවා ගොස් තිබුණි. වාරිකයේ සෑම ඩොලර් 1 ක වැඩිවීමක්ම දළ වශයෙන් ලීටරයකට රු. 2 ක වැඩිවීමකට සමාන වේ; එබැවින්, ඩොලර් 50 ක වැඩිවීමක් යනු ලීටරයකට රු. 100 කට වඩා වැඩි වීමකි, ”ඔහු පැහැදිලි කළේය.
මෙම සීමාවන් තිබියදීත්, තහවුරු කරන ලද නැව්ගත කිරීම් හරහා ප්රමාණවත් ඉන්ධන සැපයුම් සුරක්ෂිත කර ඇති බව රාජකරුණා ප්රකාශ කළේය. ගැටුමෙන් බොහෝ දුරට බලපෑමට ලක් නොවූ කලාපවල සැපයුම්කරුවන්ගෙන් අප්රේල් මාසය පුරාම ඩීසල්, පෙට්රල්, ජෙට් ඉන්ධන සහ උදුන තෙල් තොග කිහිපයක් පැමිණීමට නියමිත බව ඔහු විස්තර කළේය.
“මෙම නැව්ගත කිරීම් ප්රධාන වශයෙන් සිංගප්පූරුවෙන් සහ අනෙකුත් බලපෑමට ලක් නොවූ කලාපවලින් පැමිණේ. සියල්ලම ඩොලර් මිලියනයක බැඳුම්කර සහ විවෘත ණයවර ලිපි (LC) සහිත ලියාපදිංචි සැපයුම්කරුවන්ගෙන් වේ. එබැවින්, ලබන මාසයේ මැද භාගය දක්වා ඩීසල් සහතික කර ඇති අතර ජුනි මස ආරම්භය දක්වා පෙට්රල් සහතික කර ඇත,” ඔහු පැවසීය.
විදුලිබල උත්පාදනයට සහාය වීම සඳහා ප්රමාණවත් උදුන තෙල් තොග ද ඇති බවත්, විදුලි කප්පාදුවක් අවශ්ය නොවන බව සහතික කරන බවත් ඔහු පැවසීය. ඉදිරිය දෙස බලන විට, මැයි සහ ජුනි මාසවලදී අතිරේක බොරතෙල් නැව්ගත කිරීම් අපේක්ෂා කරන බවත්, හදිසි සැපයුම් ලබා ගැනීම සඳහා ඉන්දියාව සහ රුසියාව සමඟ සාකච්ඡා සිදුවෙමින් පවතින බවත්, තාක්ෂණික සහ සැපයුම් අභියෝග තවමත් පැවතුනද, රාජකරුණා පැවසීය.
“අපි ඉන්දියාව සමඟ හදිසි සැපයුම් සාකච්ඡා කර ඇත්තෙමු, නමුත් ඔවුන් ද අභියෝගවලට මුහුණ දෙයි. අපට ඔවුන්ගෙන් උදුන තෙල් සඳහා දීමනාවක් ලැබුණි, නමුත් සල්ෆර් අන්තර්ගතය අපගේ පිරිවිතරයන්ට වඩා ඉහළ විය. ගෙවීම් ක්රම සහ සැපයුම් බාධක සම්බන්ධයෙන් රුසියාව සමඟ ද සාකච්ඡා සිදුවෙමින් පවතී,” ඔහු පැවසීය.
මිලකරණය පිළිබඳ කනස්සල්ලට ප්රතිචාර දක්වමින්, සම්මත ඉන්ධන මිල සූත්රය ක්රියාත්මක වුවද, අසාමාන්ය තත්වයන් හේතුවෙන් මාර්තු මාසයේදී අපගමනයන් සිදු කර ඇති බව ඔහු පැහැදිලි කළේය. “සූත්රය ප්රමිතිය වුවද, යුද්ධය නිසා ඇති වූ අසාමාන්ය තත්ත්වය හේතුවෙන් අපි මාර්තු 10 සහ 22 යන දිනවල අපගමනය වූවෙමු.”
ගැලපීම් නොතකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව දිගටම පාඩු ලබන බව ඔහු තවදුරටත් හෙළි කළේය. “වර්තමානයේ, ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව පෙට්රල් ලීටරයකට රු. 32 ක සහ ඩීසල් ලීටරයකට රු. 204 ක පාඩුවක් ලබනවා. මෙම පිරිවැයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් රජය දරනවා,” ඔහු තවදුරටත් පැවසීය.
