ශ්රී ලංකාවේ 22 වැනි ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධනය සම්බන්ධයෙන් මෙරට මෙන්ම විදේශයන්හිද පුළුල් අවධානයක් යොමුව තිබේ. විශේෂයෙන්ම අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සම්බන්ධයෙන් එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂ වාර්තාකාරිනී මාග්රට් සැටර්ත්වේට් මහත්මිය විසින් පළ කළ අදහස් පුළුල් ලෙස ප්රචාරය වීමත් සමඟ මෙම අවධානය තවදුරටත් ඉහළ ගොස් තිබේ.
හිටපු අධිකරණ, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා කටයුතු සහ ජාතික ඒකාබද්ධතා අමාත්යවරයකු වන මහාචාර්ය ජී. එල්. පීරිස් මහතා පවසන්නේ මෙම ලිපියේ විශ්ලේෂණය පොදුරාජ්ය මණ්ඩලයේ ශාස්ත්රීය නීති සඟරා සඳහාද සකස් කරමින් පවතින බවයි. දේශීය අවධානය සැලකිල්ලට ගනිමින් එහි වත්මන් සංස්කරණය සකස් කර ඇති බවද ඔහු සඳහන් කරයි.
I. පූර්ණ විනිසුරු මඬුල්ල
මෙය මුලින්ම සලකා බැලිය යුතු කරුණක් ලෙස ඉදිරිපත් වී තිබේ.
මෙම කරුණේ ඇති වැදගත්කම සැලකිල්ලට ගනිමින්, පෙත්සම්කරුවන්ගෙන් බහුතරයක් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ විනිසුරුවරුන් 13 දෙනාම ඇතුළත් පූර්ණ විනිසුරු මඬුල්ලක් පත් කරන ලෙස දැඩි ලෙස ඉල්ලා සිටියහ.
ශ්රී ලංකාවේ මේ සඳහා ප්රමාණවත් පූර්වාදර්ශ තිබේ. 1983 දී හය වැනි සංශෝධනය සම්බන්ධ කරුණක් විභාග කිරීම සඳහා එවකට අගවිනිසුරු නෙවිල් සමරකෝන් මහතා ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ එවකට සිටි විනිසුරුවරුන් නව දෙනාගෙන් සමන්විත පූර්ණ විනිසුරු මඬුල්ලක් පත් කළේය. 1987 දී දහතුන් වැනි සංශෝධනයේ සහ පළාත් සභා පනත් කෙටුම්පත්වල ව්යවස්ථානුකූලභාවයට එරෙහි අභියෝග සම්බන්ධයෙන් අගවිනිසුරු ෂර්වානන්ද මහතාද එම ක්රියාමාර්ගය අනුගමනය කළේය.
විනිසුරුවරුන් හත් දෙනෙකුගෙන් සමන්විත විනිසුරු මඬුලුද වෙනත් අවස්ථාවලදී පත් කර තිබේ. 2018 දී පාර්ලිමේන්තුව අකාලයේ විසුරුවා හැරීම සම්බන්ධ නඩුවේදී අගවිනිසුරු නලින් පෙරේරා මහතා නිකුත් කළ නියෝගය සහ 2023 පාස්කු ඉරිදා බෝම්බ ප්රහාරය සම්බන්ධ මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සමේදී අගවිනිසුරු ජයන්ත ජයසූරිය මහතා ගත් ක්රියාමාර්ග ඊට උදාහරණ ලෙස දැක්විය හැකිය.
කෙසේ වෙතත්, 22 වැනි සංශෝධනය සම්බන්ධ පෙත්සම් විභාග කළ විනිසුරුවරුන් පස් දෙනෙකුගෙන් සමන්විත විනිසුරු මඬුල්ල පූර්ණ විනිසුරු මඬුල්ලක් පත් කරන ලෙස කළ ඉල්ලීම ප්රතික්ෂේප කළේය.
මෙම නිගමනය පදනම් වී තිබුණේ පෙත්සම් විභාගය “ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවෙන් බැහැර ක්රියා පටිපාටියකට” යොමු කළ නොහැකි බවට වූ මතය මතය. අදාළ ව්යවස්ථා ප්රතිපාදනය අනුව, කරුණක් සාමාන්ය හෝ මහජන වැදගත්කමක් ඇති බව අගවිනිසුරුවරයාගේ මතය නම්, එය ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ විනිසුරුවරුන් පස් දෙනෙකු හෝ ඊට වැඩි සංඛ්යාවකින් සමන්විත විනිසුරු මඬුල්ලක් හමුවේ විභාග කිරීමට අගවිනිසුරුවරයාට නියෝග කළ හැකිය.
පූර්ණ විනිසුරු මඬුල්ලක් පත් කිරීමේ ඉල්ලීම ප්රතික්ෂේප කිරීමට ප්රධාන වශයෙන් ඉදිරිපත් කළ කරුණ වූයේ අගවිනිසුරුවරයා දැනටමත් විනිසුරුවරුන් පස් දෙනෙකු පත් කර සිය අභිමතය ක්රියාත්මක කර ඇති බවයි. එම තීරණය වෙනස් කිරීම මගින් අගවිනිසුරුවරයාට ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවෙන් පවරා ඇති කාර්යභාරය අතහැර දැමීමටත්, අනෙකුත් විනිසුරුවරුන් විසින් අගවිනිසුරුවරයාගේ අභිමතය අත්පත් කර ගැනීමටත් සිදුවනු ඇති බව අධිකරණය පෙන්වා දී තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, මහාචාර්ය පීරිස් මහතා පෙන්වා දෙන්නේ පෙත්සම්කරුවන් ඉල්ලා සිටියේ අගවිනිසුරුවරයාගේ නියෝගයක් වෙනත් විනිසුරුවරුන් විසින් අභිබවා යාමක් නොවන බවයි. ඒ වෙනුවට, පෙත්සම්කරුවන්ගේ නීතිඥවරුන් විසින් ඉදිරිපත් කළ කරුණු මත, පූර්ණ විනිසුරු මඬුල්ලක් අවශ්ය බවට අගවිනිසුරුවරයාට පසුව තීරණය කර විනිසුරු මඬුල්ල පුළුල් කිරීමට හැකියාව තිබූ බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
ඔහුට අනුව, අගවිනිසුරුවරයා එක් නියෝගයක් නිකුත් කළ පසු තවදුරටත් කිසිදු ක්රියාමාර්ගයක් ගැනීමට බලයක් නොමැති තත්ත්වයකට පත්වන බවට දැඩි ව්යවස්ථාමය සීමාවක් පැනවීම යථාර්ථවාදී නොවන අතර, එය යුක්තිය ඉටු කිරීමේ අරමුණටද බාධාවක් වේ.
අධිකරණය “සාධාරණ පදනමක් හෝ සාධාරණීකරණයක් නොමැතිව තෝරාගත් ඇතැම් නඩුවලට ප්රමුඛත්වය ලබාදී අනෙකුත් නඩු කල් දැමිය නොහැකි” බවද ප්රකාශ කර තිබේ. එහෙත් මහාචාර්ය පීරිස් මහතා පවසන්නේ මෙම අවස්ථාවේදී පෙත්සම්කරුවන්ගේ ඉල්ලීම පෞද්ගලික හෝ අසාමාන්ය අවශ්යතාවක් මත පදනම් වූවක් නොව, අදාළ කරුණේ දුරදිග යන බලපෑම් මත පදනම් වූවක් බවයි.
අගවිනිසුරුවරයා විනිසුරුවරුන් පස් දෙනෙකු විනිසුරු මඬුල්ල සඳහා නම් කළ අතර, එම ක්රියාවලියේදී පැහැදිලි නිර්ණායකයක් භාවිත කර ඇති බවක් පෙනෙන්නට නොතිබූ බව පොදුරාජ්ය මණ්ඩලීය නීතිඥ සංගමයේ සභාපති ස්ටීවන් ටිරු මහතා මෙන්ම LawAsia සංවිධානයද නිරීක්ෂණය කළ බව මහාචාර්ය පීරිස් මහතා සඳහන් කරයි.
විනිසුරුවරුන්ගේ ජ්යෙෂ්ඨත්වය එහි මූලික නිර්ණායකය නොවූ බවද ඔහු පෙන්වා දෙයි. මන්ද, තෝරාගත් විනිසුරුවරුන් 13 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ ජ්යෙෂ්ඨත්ව අනුපිළිවෙළ අනුව 6, 8, 11 සහ 13 වැනි ස්ථානවල සිටි අය වූ බැවිනි.
අභිමත බලය අගවිනිසුරුවරයා සතු බවට කිසිදු සැකයක් නොමැති නමුත්, පොදු නීතිය පිළිබඳ ප්රකට විද්වතෙකු වූ කේම්බ්රිජ් විශ්වවිද්යාලයේ මහාචාර්ය ශ්රීමත් විලියම් වේඩ් නිතර අවධාරණය කළ පරිදි, රාජ්ය ක්ෂේත්රයේ අභිමත බලතල කෙතරම් පුළුල් ලෙස පවරා තිබුණද, ඒවා මහජන විශ්වාසය ඇති වන ආකාරයෙන් ක්රියාත්මක කළ යුතු බව මහාචාර්ය පීරිස් මහතා පවසයි.
II. උපදේශන ක්රියාවලිය
22 වැනි සංශෝධනය සම්බන්ධයෙන් රජය අදාළ පාර්ශ්ව සමඟ කිසිදු උපදේශන ක්රියාවලියක් නොපැවැත්වීම පිළිබඳ පෙත්සම්කරුවන් ඉදිරිපත් කළ කරුණ අධිකරණය ප්රමාණවත් අවධානයකට ලක් නොකළ බව මහාචාර්ය පීරිස් මහතා පවසයි.
ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ කිසිදු උපදේශන ක්රියාවලියක් සිදු නොවීම පැහැදිලිව පෙනෙන්නට තිබූ බවයි. අධිකරණ අමාත්යවරයා පාර්ලිමේන්තුවේදී විපක්ෂය විසින් විමසූ සෘජු ප්රශ්නවලට පිළිතුරු දෙමින් විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස සම්බන්ධයෙන් කිසිදු වෙනසක් තීරණය කර නොමැති බව පවසා තිබූ බවද ඔහු සඳහන් කරයි.
22 වැනි සංශෝධනය ගැසට් කිරීමට සති දෙකකට පෙර පවා අධිකරණ අමාත්යාංශයේ ලේකම්වරිය එවැනි යෝජිත වෙනසක් පිළිබඳ තමන් නොදැන සිටි බව ප්රකාශ කර තිබූ බවද ඔහු පවසයි.
නීතිඥ සංගමය දැඩි උත්සාහයකින් පසුව ජනාධිපතිවරයා හමුවීමට අවස්ථාව ලබාගෙන ඇත්තේ කැබිනට් මණ්ඩලය අවසන් තීරණයක් ගැනීමෙන් සහ පනත් කෙටුම්පත ගැසට් කිරීමෙන් අනතුරුව බවද ඔහු සඳහන් කරයි.
මහා සංඝරත්නය, කතෝලික රදගුරු සම්මේලනය, ලංකා සභාව, ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය, වෘත්තීය සමිති 43ක් මෙන්ම විශාල පිරිසක් වූ විද්වතුන් සහ සිවිල් සමාජ සංවිධාන මෙම ක්රියාවලියට දැඩි විරෝධය පළ කළද එය කිසිදු ප්රතිඵලයකට හේතු නොවූ බවද ඔහු පෙන්වා දෙයි.
අධිකරණය පෙත්සම් ප්රතික්ෂේප කිරීමට හේතුවක් ලෙස සඳහන් කර තිබුණේ පනත් කෙටුම්පත ගැසට් කිරීමට සහ එය පාර්ලිමේන්තුවේ න්යාය පත්රයට ඇතුළත් කිරීමට පෙර “අදාළ පාර්ශ්ව සමඟ උපදේශන ක්රියාවලියක් පැවැත්වීම රජයට අනිවාර්ය කර ඇති කිසිදු නීතිමය ප්රතිපාදනයක්” පෙත්සම්කරුවන් විසින් පෙන්වා දී නොමැති බවයි.
කෙසේ වෙතත්, මහාචාර්ය පීරිස් මහතා පෙන්වා දෙන්නේ 2022දී එක්සත් රාජධානිය විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස සම්බන්ධයෙන් පුළුල් සමාලෝචනයක් සිදු කළ අවස්ථාවේදී, රජය මහජන අදහස් සඳහා යෝජනා ඉදිරිපත් කළ බවත්, වසරකට වැඩි කාලයක් තුළ අදාළ පාර්ශ්වවලින් ප්රතිචාර 1,200කට වැඩි ප්රමාණයක් ලැබුණු බවත්ය.
එම උපදේශන ක්රියාවලිය අනිවාර්ය කරන කිසිදු බලහත්කාරී ව්යවස්ථාපිත ප්රතිපාදනයක් එහි නොතිබූ බවද ඔහු පෙන්වා දෙයි. ඒ වෙනුවට සම්මුතියට ගරු කිරීම, ප්රජාතන්ත්රවාදී සම්ප්රදායන් සහ මහජන අදහස්වල වටිනාකම පිළිබඳ අවබෝධය එම ක්රියාවලිය අත්යවශ්ය කර තිබූ බව ඔහු සඳහන් කරයි.
ජාත්යන්තරව පිළිගත් ක්රියාපටිපාටියද මේ සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි බව ඔහු පවසයි. වැනීසියා කොමිසම ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සංශෝධන සම්බන්ධයෙන් පෙන්වා දී ඇත්තේ විවිධ දේශපාලන බලවේග, රාජ්ය නොවන සංවිධාන, පුරවැසි සංවිධාන, විද්වතුන් සහ මාධ්ය ඇතුළු පාර්ශ්ව සහභාගී වන පුළුල්, විවෘත සහ නිදහස් මහජන සාකච්ඡාවකින් අනතුරුව පමණක් ව්යවස්ථා සංශෝධන සිදු කළ යුතු බවයි.
අධිකරණ ප්රතිසංස්කරණ සම්බන්ධයෙන්ද පාර්ලිමේන්තු ඡන්ද විමසීමට පෙර නිසි මහජන උපදේශන ක්රියාවලියක් පැවැත්වීම අත්යවශ්ය බව වැනීසියා කොමිසම මෑතකදී යළි අවධාරණය කර ඇති බව මහාචාර්ය පීරිස් මහතා පවසයි.
III. පක්ෂග්රාහීත්වය
පෙත්සම්කරුවන් වෙනුවෙන් ඉදිරිපත් වූ ප්රධාන තර්කයක් වූයේ අදාළ සංශෝධනය මගින් තීරණ ගැනීමට සම්බන්ධ විනිසුරුවරුන්ගේ සේවා කාලය දීර්ඝ වන අතර, ඒ සමඟ වැටුප් සහ අනෙකුත් වරප්රසාද ලබාගැනීමේ අවස්ථාවද ලැබෙන බැවින්, ඔවුන්ගේ වස්තුනීෂ්ඨභාවය හෝ පක්ෂග්රාහී නොවීම පිළිබඳ මහජන විශ්වාසයට බලපෑමක් ඇති විය හැකි බවයි.
එහෙත් අධිකරණය පක්ෂග්රාහීත්වයට අදාළ අයුතු උනන්දුව “පාර්ශ්වකරුවන් අතර විශේෂිත ප්රතිඵලය සම්බන්ධයෙන් සෘජු මූල්ය හෝ පෞද්ගලික උනන්දුවක්” විය යුතු බවට සීමා කර ඇති බව මහාචාර්ය පීරිස් මහතා පවසයි.
ඔහුගේ මතය අනුව, පක්ෂග්රාහීත්වය “සෘජු පෞද්ගලික සහ නඩුවට විශේෂිත උනන්දුවක්” දක්වා සීමා කිරීම සහ ආයතනික උනන්දුවක් එයින් බැහැර කිරීම නීතියේ අසාධාරණ සීමා කිරීමකි.
House of Lords හි Pinochet (No. 2) නඩුවේදී Lord Browne-Wilkinson පක්ෂග්රාහීත්වයට එරෙහි නීතියේ විෂය පථය පැහැදිලි කරමින්, විනිසුරුවරයාට මූල්ය හෝ දේපළමය උනන්දුවක් ඇති අවස්ථා මෙන්ම, එවැනි උනන්දුවක් නොතිබුණද ඔහුගේ හැසිරීම හෝ සම්බන්ධතාව හේතුවෙන් ඔහු අපක්ෂපාතී නොවන බවට සැකයක් මතුවිය හැකි අවස්ථාද ඊට ඇතුළත් බව පෙන්වා දී තිබූ බව මහාචාර්ය පීරිස් මහතා සඳහන් කරයි.
22 වැනි සංශෝධනය සම්බන්ධ නඩු කටයුතුවලදී අධිකරණය පක්ෂග්රාහීත්වය පිළිබඳ විෂයය ආත්මීය ආකාරයෙන් සලකා ඇති බවත්, විනිසුරුවරයා තමන්ට යම් වාසියක් ලැබෙන්නේද යන්න තම මනසින් සිතා බැලූ බවත් ඔහු පවසයි.
නමුත් අදාළ ප්රශ්නය විය යුත්තේ විනිසුරුවරයා තමන්ට වාසියක් ලැබෙන බව සිතුවේද යන්න නොව, සාධාරණ සහ දැනුවත් නිරීක්ෂකයකු එම විනිසුරු මඬුල්ල පක්ෂග්රාහී වීමට සැබෑ හැකියාවක් ඇතැයි නිගමනය කරන්නේද යන්න බව ඔහු අවධාරණය කරයි.
ඒ අනුව, අදාළ මූලික නිර්ණායකය වන්නේ සෘජු උනන්දුවකට පමණක් සීමා නොවී, අධිකරණයේ අපක්ෂපාතීත්වය පිළිබඳ මහජන විශ්වාසය ආරක්ෂා කිරීම අරමුණු කරගත් පෙනෙන හෝ ඇතිවිය හැකි පක්ෂග්රාහීත්වය බව ඔහු පවසයි.
විනිසුරුවරුන්ගේ වැටුප් වැඩි කිරීම සහ ඔවුන්ගේ විශ්රාම වයස පසුගාමීව ඉහළ දැමීම එකම මට්ටමක තැබීමද අධිකරණයේ තර්කයේ දුර්වලතාවක් බව මහාචාර්ය පීරිස් මහතා පෙන්වා දෙයි.
විනිසුරුවරයකුට වසර 30ක් පමණ සේවය කිරීමට සිදුවන කාලය තුළ වැටුප් වැඩිවීම සාමාන්ය දෙයක් වුවද, පත්වීම සිදු කරන අවස්ථාවේදී නියම කර තිබූ සේවා කාලය පසුව දීර්ඝ කිරීම එම කරුණට සමාන කළ නොහැකි බව ඔහු පවසයි.
2019දී හොංකොං ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්රාම වයස අවුරුදු 60 සිට 65 දක්වා වැඩි කළ අවස්ථාවේ එවකට අගවිනිසුරු ජෙෆ්රි මා මහතා ගත් ක්රියාමාර්ගය මෙයට පැහැදිලි උදාහරණයක් බව ඔහු සඳහන් කරයි.
නීතිය වෙනස් කිරීම හේතුවෙන් තමාට තවත් වසර පහක් සේවය කිරීමට හැකියාව තිබුණද, තමා එම අවස්ථාව භාවිත නොකර කලින් නියම කර තිබූ විශ්රාම වයසේදී ධුරයෙන් ඉවත් වූ බව ජෙෆ්රි මා මහතා පවසා තිබුණි. එය තමා ධුරයට පත්වන අවස්ථාවේ තිබූ අපේක්ෂාවට මෙන්ම අනෙකුත් සියලු දෙනාගේ අපේක්ෂාවටද ගරු කිරීමක් බව ඔහු පෙන්වා දී තිබූ අතර, එම ක්රියාමාර්ගය අධිකරණ පද්ධතියේ අඛණ්ඩතාව ආරක්ෂා කිරීමට හේතු වන බවද සඳහන් කර තිබුණි.
ශ්රී ලංකා අධිකරණය 1978 අංක 2 දරන අධිකරණ සංවිධාන පනත සම්බන්ධයෙන් දක්වා ඇති ආකල්පයද කනස්සල්ලට කරුණක් බව මහාචාර්ය පීරිස් මහතා පවසයි.
නඩුවක විෂයයට විනිසුරුවරයකුට උනන්දුවක් ඇති අවස්ථාවක අනුගමනය කළ යුතු ක්රියාපටිපාටිය එම පනතේ 49 වැනි වගන්තිය මගින් දක්වා තිබේ.
එම වගන්තිය සම්බන්ධයෙන් අධිකරණය සඳහන් කර ඇත්තේ අධිකරණවලට ඉදිරිපත් කරන කරදරකාරී හෝ පදනම් විරහිත පෙත්සම් සංඛ්යාව වැඩිවෙමින් පවතින බවත්, එම නිසා අදාළ වගන්තිය අකුරටම අනුගමනය කිරීම වෙනුවට අරමුණ මත පදනම් වූ අර්ථකථනයක් ලබාදීමට කාලය පැමිණ ඇති බවත්ය.
මහාචාර්ය පීරිස් මහතා පවසන්නේ අධිකරණයකට තම අභිමතය පරිදි බැඳී පවතින පනත් ප්රතිපාදනයක් ක්රියාත්මක කිරීම හෝ නොසලකා හැරීම කළ හැකි බවට මෙවැනි අදහසක් පළ කිරීම බරපතළ කනස්සල්ලකට හේතු විය හැකි බවයි.
IV. ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාවේ කාර්යභාරය
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 41C වගන්තිය සහ 107(1) වගන්තිය එක්ව සලකා බැලීමේදී, උසස් අධිකරණවල විනිසුරුවරුන් ජනාධිපතිවරයා විසින් පත් කිරීම සඳහා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාවේ එකඟතාව පූර්ව කොන්දේසියක් බව මහාචාර්ය පීරිස් මහතා පවසයි.
22 වැනි සංශෝධනයට එරෙහිව ඉදිරිපත් වූ එක් තර්කයක් වූයේ අදාළ විනිසුරුවරුන්ගේ පත්වීම් සඳහා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාව එකඟ වී තිබුණේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 107(5) වගන්තියෙන් දැක්වෙන කාලය දක්වා පමණක් බවයි.
එම කාලය ඉක්මවා සේවා කාලය දීර්ඝ කිරීම සඳහා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාවේ නව එකඟතාවක් නොමැති වීම අනිවාර්ය ව්යවස්ථාමය අවශ්යතාවක් උල්ලංඝනය කිරීමක් බව පෙත්සම්කරුවන් තර්ක කළහ.
අධිකරණය එම තර්කය කරුණු දෙකක් මත ප්රතික්ෂේප කළේය.
පළමුව, අදාළ විනිසුරුවරුන් නියමිත ක්රියාපටිපාටිය අනුව ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාවේ අනුමැතිය ලබා පත් කර ඇති බව අධිකරණය පෙන්වා දුන්නේය.
නමුත් මහාචාර්ය පීරිස් මහතා පෙන්වා දෙන්නේ එම අනුමැතිය කාල සීමාවකට යටත්ව ලබාදී ඇති බවත්, පසුව වෙනත් පාර්ලිමේන්තුවක් විසින් නියම කිරීමට හැකි ඕනෑම කාලයකට එය අදාළ වන පරිදි විවෘත අවසරයක් ලෙස අර්ථකථනය කළ නොහැකි බවත්ය.
දෙවැනි කරුණ ලෙස අධිකරණය සඳහන් කර තිබුණේ එම විනිසුරුවරුන් වත්මන් රජය බලයට පැමිණීමට පෙර සිටම අධිකරණ සේවයේ නිරතව සිටි බවයි.
එහෙත් මහාචාර්ය පීරිස් මහතා පවසන්නේ එම කරුණේ තර්කානුකූල පදනම පැහැදිලි නොවන බවයි. කුමන රජයක් බලයේ සිටියද ප්රශ්නය වන්නේ විශේෂිත පත්වීමක් සම්බන්ධයෙන් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සභාව ලබාදුන් අනුමැතිය එම අවස්ථාවේ අපේක්ෂා කළ සේවා කාලයට පමණක් සීමා වන්නේද, නැතහොත් කාල සීමාවක් නොමැතිව අදාළ වන්නේද යන්න බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
V. තෝරාගැනීම සහ “අධිකරණය අත්පත් කර ගැනීම”
22 වැනි සංශෝධනයේ මූලික විවේචනයකට පිළිතුරු ලෙස අධිකරණය යෝජිත ප්රතිසංස්කරණ සියලු විනිසුරුවරුන්ට පොදුවේ අදාළ වන බව අවධාරණය කළ බව මහාචාර්ය පීරිස් මහතා පවසයි.
අධිකරණය ප්රකාශ කර තිබුණේ මෙම සේවා කාලය දීර්ඝ කිරීම සියලු විනිසුරුවරුන්ට අදාළ වන බැවින් වෙනස්කම් රහිත බවත්, විධායකයේ අභිමතය මත සේවා කාලය දීර්ඝ කිරීමක් සිදු නොවන බැවින් අභිමතය මත පදනම් නොවන බවත්ය.
එහෙත් මහාචාර්ය පීරිස් මහතා පවසන්නේ පවතින තත්ත්වය එම තර්කයට අභියෝග කරන බවයි.
2026 වසරේ පළමු භාගයේදී ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුවරුන් තිදෙනෙකු විශ්රාම ගිය බව ඔහු සඳහන් කරයි. යෝජිත සේවා කාලය දීර්ඝ කිරීම වසර ආරම්භයේදීම ක්රියාත්මක වූයේ නම්, එම විනිසුරුවරුන්ට තවත් වසර දෙකක කාලයක් ධුරයේ රැඳී සිටීමට අවස්ථාව ලැබෙනු ඇති බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
2026 මැයි මාසයේදී, 22 වැනි සංශෝධනය පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීමට මාස තුනකට පෙර, වසර 30ක කීර්තිමත් සේවා කාලයකින් පසු අභියාචනාධිකරණ සභාපතිවරයා විශ්රාම ගියේය.
එම අවස්ථාවේ ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ විනිසුරු ධුර හතරක් පුරප්පාඩුව පැවති බවද මහාචාර්ය පීරිස් මහතා පවසයි. අදාළ විනිසුරුවරයා ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයට පත් කර ගැනීම සඳහා නීතිඥ සංගමය අවස්ථා කිහිපයකදී මැදිහත් වූ බවත්, එහෙත් එම සේවය රටට අහිමි වීම පිළිබඳ කනගාටුව නීතිඥ සංගමයේ සභාපතිවරයා විශ්රාම ගැන්වීම සනිටුහන් කළ උත්සව අවස්ථාවේදී ප්රසිද්ධියේ ප්රකාශ කළ බවත් ඔහු සඳහන් කරයි.
2026 සැප්තැම්බර් 3 වැනිදා, 22 වැනි සංශෝධනය පිළිබඳ පාර්ලිමේන්තු ඡන්ද විමසීමට දින කිහිපයකට පෙර, තවත් අභියාචනාධිකරණ විනිසුරුවරයකුද ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයේ පුරප්පාඩුවක් පිරවීම සඳහා උසස් නොකළ තත්ත්වයකදී විශ්රාම ගිය බව ඔහු පවසයි.
මහාචාර්ය පීරිස් මහතාගේ මතය අනුව, මෙම තත්ත්වයන් වෛෂයිකව සලකා බැලීමේදී සේවා කාලය දීර්ඝ කිරීම කිසිදු අභිමතයක් හෝ වෙනස්කම් කිරීමක් නොමැතිව සිදුවන බවට ඉදිරිපත් කරන තර්කයේ ශක්තිය සැලකිය යුතු ලෙස දුර්වල වේ.
VI. දේශප්රේමී හැඟීම් වෙත ආයාචනා කිරීම
වෙනත් රටවල සිදුවීම් සම්බන්ධයෙන් ඇතිවිය හැකි අහිතකර ප්රතිවිපාක පිළිබඳ පෙත්සම්කරුවන් අධිකරණයේ අවධානය යොමු කිරීමට උත්සාහ කළ අවස්ථාවේදී, එවැනි අවදානම් අවතක්සේරු කරමින් ශ්රී ලංකාවේ තත්ත්වය සුවිශේෂී බව අවධාරණය කිරීමට අධිකරණය උත්සාහ කළ බව මහාචාර්ය පීරිස් මහතා පවසයි.
ශ්රී ලංකාවේ අධිකරණය ධෛර්යවත් සහ ප්රඥාවන්ත විනිසුරුවරුන්ගෙන් සමන්විත වන අතර, කුමන තත්ත්වයක් යටතේ වුවද අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කරන බව අධිකරණය අවධාරණය කළ බවද ඔහු සඳහන් කරයි.
එමෙන්ම ශ්රී ලංකාවේ විනිසුරුවරුන් සිය අධිකරණ ස්වාධීනත්වය අත්හැර ඇති බවට කිසිවෙකු, ශ්රී ලංකා නීතිඥ සංගමය පවා, පැමිණිලි කර නොමැති බව අධිකරණය ප්රකාශ කර තිබූ බවද ඔහු පෙන්වා දෙයි.
“ජාතික කීර්තියට හානි වන ආකාරයෙන් ශ්රී ලංකාව අවතක්සේරු කරමින් තර්ක ඉදිරිපත් කිරීම කනගාටුදායක සහ අවාසනාවන්ත තත්ත්වයක්” බවට අධිකරණය පළ කළ අදහසද ඔහු උපුටා දක්වයි.
කෙසේ වෙතත්, මහාචාර්ය පීරිස් මහතා පවසන්නේ වර්තමාන ලෝකයේ ඉතිහාසය ඊට වඩා වෙනස් පාඩම් ලබාදෙන බවයි.
ඔහු පෙන්වා දෙන්නේ අධිකාරිවාදයකට ඇද වැටීම සාමාන්යයෙන් එක්වරම සිදු නොවන අතර, කාලයත් සමඟ ක්රමයෙන් සිදුවන කුඩා සහ ඇතැම් විට හඳුනාගැනීමට පවා අපහසු පියවර මාලාවක් හරහා එය සිදුවන බව ඉතිහාසය පෙන්වා දෙන බවයි.
මනුෂ්ය වර්ගයා මුහුණ දුන් පොදු අත්දැකීම්වලින් තමන්ට පමණක් ආරක්ෂිතව සිටිය හැකි බව විශ්වාස කිරීම බරපතළ අවදානමක් බවද ඔහු පවසයි.
එබැවින්, ව්යවස්ථාමය වගකීම් ආරක්ෂා කිරීමට අධිකරණයේ දැඩි අධිෂ්ඨානය පමණක් සම්පූර්ණ සහතිකයක් ලෙස සැලකිය නොහැකි බව මහාචාර්ය පීරිස් මහතාගේ අදහසයි.
VII. නිගමනය
පසුගිය දශක පහක කාලය තුළ ශ්රී ලංකා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවට සිදු කළ සංශෝධනවල පැවැත්ම පිළිබඳ වාර්තාව විශේෂයෙන් ප්රශංසනීය නොවන බව මහාචාර්ය පීරිස් මහතා පවසයි.
22 වැනි සංශෝධනයේ ප්රඥාව සහ එහි ප්රායෝගික ශක්යතාව පිළිබඳ අවසන් තීරණය අනාගතය විසින් ලබාදෙනු ඇති බව ඔහු සඳහන් කරයි.
