ඉරානය සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය අතර ඉහළ පෙළේ නිලධාරීන් නිව්යෝර්ක් නුවර එක්සත් ජාතීන්ගේ මූලස්ථානයේදී සාකච්ඡා පවත්වා තිබේ. ඒ අතරතුර ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් ප්රකාශ කර ඇත්තේ ගැටුම අවසන් කර ගැනීමට එකඟතාවකට පැමිණීමට නොහැකි වුවහොත් ඉරාන ඉස්ලාමීය ජනරජය “විනාශ කළ හැකි” බවයි.
කටාර් රාජ්යයේ මැදිහත්වීම මත පැවති මෙම සාකච්ඡාවට ඉරාන විදේශ අමාත්ය අබ්බාස් අරාග්චි සහ ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරයාගේ නියෝජිත ස්ටීව් විට්කොෆ් සම්බන්ධ වී තිබේ. ජුනි මාසයේ පැවති සටන් විරාමය බිඳවැටීමෙන් පසු දෙපාර්ශ්වය අතර පැවති පළමු මෙවැනි සම්බන්ධතාව මෙය බව වාර්තා වේ.
කෙසේ වෙතත්, සාකච්ඡාවලින් සැලකිය යුතු ප්රගතියක් අත්කරගත් බවක් මෙතෙක් වාර්තා වී නොමැත.
විට්කොෆ් පසුව ප්රකාශ කළේ දෙපාර්ශ්වය අතර සාකච්ඡා වටයක් සාර්ථකව අවසන් කළ බවත්, එය “ඵලදායී සහ බලාපොරොත්තු සහගත” ප්රතිඵලයකට මඟ පෑදෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන බවත්ය. මැදිහත්කරුවන්ගේ කටයුතු තවදුරටත් සිදුවනු ඇති බවද ඔහු සඳහන් කළේය.
ඉරානය පවසා ඇත්තේ යුද්ධය සියලුම පෙරමුණුවලින් අවසන් කිරීම සහ ඇමරිකාවේ “ආක්රමණශීලී ක්රියා” නතර කිරීම ඇතුළු කොන්දේසි කිහිපයක් කටාර් මැදිහත්කරුවන් හරහා ඇමරිකාවට දැනුම් දුන් බවයි. ඉරාන නාවික අවහිරය අවසන් කිරීම සහ ඉරාන වත්කම් නිදහස් කිරීමද එහි කොන්දේසි අතර ඇති බව වාර්තා වේ.
ඇමරිකාව සහ ඊශ්රායලය පෙබරවාරි 28 වැනිදා ඉරානයට ගුවන් ප්රහාර එල්ල කිරීමෙන් පසු මෙම ගැටුම උත්සන්න විය. ඊට ප්රතිචාර වශයෙන් ඉරානය ඊශ්රායලයටත්, ගල්ෆ් කලාපයේ ඇමරිකානු හමුදා කඳවුරු සහ ඇමරිකානු මිත්ර රටවල ඉලක්ක වෙතත් ප්රහාර එල්ල කර ඇති අතර, හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා නාවික ගමනාගමනයටද බලපෑම් එල්ල වී තිබේ.
යුද්ධයට පෙර ලෝකයේ භාවිත කරන ඛනිජ තෙල් සහ ද්රවීකෘත ස්වාභාවික වායුවෙන් සැලකිය යුතු ප්රමාණයක් හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ප්රවාහනය කෙරුණු අතර, එහි ගමනාගමනයට ඇති වූ බාධා හේතුවෙන් ලෝක වෙළෙඳපොළේ බලශක්ති මිල ගණන් දැඩි ලෙස වෙනස් වී තිබේ.
මේ අතර, නොවැම්බර් මාසයේ පැවැත්වීමට නියමිත ඇමරිකානු මධ්ය වාර මැතිවරණයට පෙර ගැටුම අවසන් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ජනාධිපති ට්රම්ප්ට පීඩනයක් එල්ල වී ඇති බවද වාර්තා වේ.
නිව්යෝර්ක් නුවරදී පැවති එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලයේ වාර්ෂික සැසිවාරය අමතමින් ට්රම්ප් ආර්ථිකය, සංක්රමණය, දේශසීමා ආරක්ෂාව සහ ප්රචණ්ඩ අපරාධ මර්දනය සම්බන්ධයෙන් සිය රජයේ ක්රියාමාර්ග පිළිබඳවද අදහස් පළ කළේය.
එහිදී ඔහු ඉරානය සමඟ පවතින ගැටුම සාධාරණීකරණය කිරීමට සැලකිය යුතු කාලයක් වැය කරමින්, ඉරානයට න්යෂ්ටික අවි ලබා ගැනීම වැළැක්වීමට මෙම ක්රියාමාර්ග අවශ්ය වූ බව පැවසීය.
“ඉරානය සමඟ ගිවිසුමක් ඇති කර ගන්නේද, එමඟින් ඔවුන්ට යළි ගොඩනැගී පෙරට වඩා බලවත් රටක් බවට පත්වීමට ඉඩ ලබා දෙන්නේද? නැතහොත් ඉස්ලාමීය ජනරජය විනාශ කර, ඔවුන්ට යළි ජනතාව සහ රටවල් ඝාතනය කිරීමට හා විනාශ කිරීමට අවස්ථාවක් නොදෙමින් ඔවුන්ව නිරයට තල්ලු කරන්නේද?” යනුවෙන් ට්රම්ප් ප්රකාශ කළේය.
ඉරානය සමඟ ගිවිසුමකට එළඹීම සඳහා මේ දක්වා සාර්ථකත්වයක් නොලැබුණද, නොවැම්බර් මැතිවරණයෙන් අනතුරුව එවැනි එකඟතාවක් ඇති කර ගැනීමට හැකිවනු ඇතැයි තමන් විශ්වාස කරන බවද ට්රම්ප් පැවසීය.
මේ අතර, දෙපාර්ශ්වය අතර සටන් විරාමය බිඳවැටීමෙන් පසු විටින් විට ප්රහාර හුවමාරු වී තිබේ.
හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා අවසරයකින් තොරව ගමන් කිරීමට උත්සාහ කළ බවට චෝදනා කරන නෞකා කිහිපයකට ඉරානය ප්රහාර එල්ල කර ඇති අතර, ඇමරිකාවද එම සමුද්ර සන්ධියේ ඉරාන ඉලක්ක සහ ඉරාන වෙරළ ආසන්නයේ ඉරාන තෙල් ප්රවාහන නෞකා වෙත ප්රහාර එල්ල කර තිබේ.
ඇමරිකාව ඉරාන වරායන් සම්බන්ධයෙන් නාවික අවහිරයක්ද පවත්වාගෙන යන අතර, එමඟින් ඉරාන ආර්ථිකයට දැඩි බලපෑමක් එල්ල වී තිබේ.
ගැටුම අවසන් කිරීම සඳහා ඉරානය එකඟ කරවා ගැනීමේ අරමුණින්, ඉරානය සමඟ තවදුරටත් වෙළෙඳ කටයුතු සිදුකරන රටවලටද සම්බාධක පනවන බව ට්රම්ප් අනතුරු අඟවා තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, ඇමරිකාව සහ ඊශ්රායලය ගැටුම අවසන් කළ යුතු බවට ඉරානය තවදුරටත් අවධාරණය කරමින් සිටින අතර, ලෙබනනයේ ඉරානයට සහාය දක්වන හිස්බුල්ලා සංවිධානයට එරෙහි ඊශ්රායල ප්රහාරද එම කොන්දේසියට ඇතුළත් බව
