HIV ආසාදන සංඛ්යාව ශීඝ්රයෙන් ඉහළ යාමත් සමඟ ෆීජි රාජ්යය ජාතික සෞඛ්ය හදිසි තත්ත්වයක් ප්රකාශයට පත් කර තිබේ. ඒ සමඟම එරට මෙතැම්ෆෙටමින් භාවිතයද ඉහළ යමින් පවතින බව වාර්තා වේ.
ෆීජි සෞඛ්ය හා වෛද්ය සේවා අමාත්ය වෛද්ය රතු ඇටෝනියෝ ලලබලාවු මහතා සමාජ මාධ්ය ඔස්සේ නිකුත් කළ නිවේදනයක සඳහන් කළේ, දැනට පවතින වසංගත මට්ටමේ ප්රතිචාරය තවදුරටත් ප්රමාණවත් නොවන බැවින් මෙම පියවර ගත් බවයි.
“අද මම ෆීජි රාජ්යයේ ජාතික සෞඛ්ය හදිසි තත්ත්වයක් නිල වශයෙන් ප්රකාශයට පත් කරනවා. මෙම තීරණයෙන් වසංගතයේ බරපතළභාවය සහ අපේ රටට දැන් අවශ්ය වන හදිසි, සම්බන්ධීකරණය කළ ප්රතිචාරයේ අවශ්යතාව හඳුනාගන්නවා,” යනුවෙන් අමාත්යවරයා පැවසීය.
ඔහු සඳහන් කළේ ෆීජි රාජ්යයේ වැඩිහිටියන් 60 දෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකු මේ වන විට HIV සමඟ ජීවත් වන බවට රජය ඇස්තමේන්තු කර ඇති බවයි.
මීට වසර පහකට පෙර එම ඇස්තමේන්තුව වැඩිහිටියන් 167 දෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකු ලෙස පැවති බවත්, 2025 වසරේදී නව HIV ආසාදන 2,060ක් හඳුනාගෙන ඇති බවත් අමාත්යවරයා පැවසීය.
එමෙන්ම ගැබිනි කාන්තාවන් 50 දෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකු HIV ආසාදිතයෙකු බවද ඔහු සඳහන් කළේය.
සැප්තැම්බර් 9 වැනිදා කැබිනට් මණ්ඩලය ගත් තීරණයකින් අනතුරුව මෙම හදිසි තත්ත්වය ප්රකාශයට පත් කර ඇති අතර, ඒ යටතේ රට පුරා සම්බන්ධීකරණය කළ වැඩපිළිවෙළක් ක්රියාත්මක කිරීමට නියමිත බවද අමාත්යවරයා පැවසීය.
ජනගහනය මිලියනයකට අඩු පැසිෆික් දූපත් රාජ්යයක් වන ෆීජි, ලොව පුරා නව HIV ආසාදන ඉහළ යාමේ වේගය සම්බන්ධයෙන් දැඩි අවධානයට ලක්ව ඇති රටක් බව UNAIDS සංවිධානය පවසයි. එම සංවිධානයට අනුව 2010 සිට 2025 දක්වා කාලය තුළ ෆීජි හි නව HIV ආසාදන 12 ගුණයකින් ඉහළ ගොස් තිබේ.
ෆීජි මත්ද්රව්ය ප්රවාහනයේ මධ්යස්ථානයක් බවට පත්වීමත්, එරට තුළ මෙතැම්ෆෙටමින් භාවිතය ඉහළ යාමත් HIV ව්යාප්තිය වේගවත් වීමට බලපා ඇති බව සඳහන් වේ.
විශේෂයෙන් මත්ද්රව්ය එන්නත් කිරීමේදී ආරක්ෂිත ක්රම අනුගමනය නොකිරීම සහ පිරිසිදු ඉඳිකටු ලබාගැනීමේ පහසුකම් ප්රමාණවත් නොවීම තත්ත්වය තවදුරටත් උග්ර කර ඇති බව වාර්තා වේ.
HIV පිළිබඳ සෞඛ්ය දැනුවත්භාවය අඩු වීම, සංස්කෘතික අපකීර්තිය සහ ප්රමාණවත් පරීක්ෂණ හා ප්රතිකාර පහසුකම් නොමැති වීමද මෙම අර්බුදය තවදුරටත් උග්ර කිරීමට හේතු වී ඇති බව සඳහන් වේ.
UNAIDS සංවිධානය පවසන්නේ ආසාදනය වූ ආකාරය හඳුනාගෙන ඇති ෆීජි හි HIV ආසාදිතයන් අතරින් අඩකට වැඩි පිරිසකට ආසාදනය ලිංගික සම්බන්ධතා හරහා සිදුව ඇති අතර, සියයට 42කට වැඩි පිරිසකට මත්ද්රව්ය එන්නත් කිරීම හරහා ආසාදනය වී ඇති බවයි.
2025 වසරේදී ෆීජි හි HIV සමඟ ජීවත් වූ බවට ඇස්තමේන්තු කළ 9,100ක පමණ පිරිසෙන් තමන් HIV ආසාදිතයෙකු බව දැන සිටියේ සියයට 39ක් පමණක් බවත්, ප්රතිවෛරස් ප්රතිකාර ලබාගනිමින් සිටියේ සියයට 22ක් පමණක් බවත් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සඳහන් කරයි.
ෆීජි රාජ්යය ජාතික සෞඛ්ය හදිසි තත්ත්වයක් ප්රකාශයට පත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ප්රතිචාර දක්වමින් UNAIDS විධායක අධ්යක්ෂ විනී බයනිමා මහත්මිය බදාදා නිකුත් කළ නිවේදනයක සඳහන් කළේ මෙම තත්ත්වය “ඒඩ්ස් තවමත් අවසන් වී නොමැති බව ලෝකයට දැඩි ලෙස සිහිපත් කරන කරුණක්” බවයි.
“HIV වසංගත වේගයෙන් වෙනස් විය හැකි අතර, හදිසි අවශ්යතාවකට ප්රතිචාර දැක්වීමට සූදානම් සෞඛ්ය හා ප්රජා පද්ධති රටවලට අවශ්යයි. ෆීජි මෙම අවස්ථාවේ හදිසිභාවය හඳුනාගෙන සිය ප්රතිචාරය ශක්තිමත් කරමින් සිටිනවා,” යනුවෙන් ඇය පැවසුවාය.
ඉඳිකටු සහ සිරින්ජ ලබාදීමේ වැඩසටහනක් හඳුන්වාදීමට ෆීජි රජය ගෙන ඇති සැලසුම් UNAIDS සංවිධානය පිළිගෙන තිබේ. ඒ සඳහා අවශ්ය නීති සංශෝධන පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීමට නියමිත අතර, HIV වැළැක්වීම, පරීක්ෂණ සහ ප්රතිකාර සඳහා ප්රවේශය පුළුල් කිරීමට ගන්නා පියවරද එම සංවිධානය පිළිගෙන ඇත.
