ශ්රී ලංකාවේ බැංකු ගිණුම් විවෘත කිරීම, වාහන සහ ඉඩම් ලියාපදිංචි කිරීම, ව්යාපාර ලියාපදිංචි කිරීම සහ ක්රෙඩිට් කාඩ්පත් ලබා ගැනීම ඇතුළු ප්රධාන ගනුදෙනු රැසක් සඳහා වලංගු බදු ගෙවන්නන් හඳුනාගැනීමේ අංකය (TIN) සහතිකය නොවැම්බර් 1 වැනිදා සිට අනිවාර්ය වන බව දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව (IRD) නිවේදනය කර තිබේ.
මහජනතාව වෙත නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් IRD සඳහන් කළේ 2026 අංක 11 දරන දේශීය ආදායම් (සංශෝධන) පනතේ විධිවිධාන අනුව මෙම අවශ්යතාව හඳුන්වා දෙන බවයි. එය දේශීය ආදායම් පනතේ 102(3) වගන්තිය යටතේ සඳහන් ගනුදෙනු සඳහා අදාළ වේ.
ඒ අනුව, නොවැම්බර් 1 වැනිදා සිට එම ගනුදෙනු සිදු කරන පුද්ගලයන්ට වලංගු TIN සහතිකයක් ඉදිරිපත් කිරීමට සිදුවනු ඇත.
ඕනෑම බැංකුවක හෝ මූල්ය ආයතනයක ගිණුමක් විවෘත කිරීම, ගොඩනැගිලි සැලැස්මක් සඳහා අනුමැතිය ලබා ගැනීම, මෝටර් රථයක් ලියාපදිංචි කිරීම, මෝටර් රථ බලපත්රයක් අලුත් කිරීම, ඉඩමක් හෝ ඉඩම් හිමිකම ලියාපදිංචි කිරීම, ව්යාපාරයක් ලියාපදිංචි කිරීම, ශ්රී ලංකාවේ සංස්ථාගත සමාගමක කොටස් පැවරීම සහ ක්රෙඩිට් කාඩ්පතක් ලබා ගැනීමේදී මෙම TIN අවශ්යතාව අදාළ වේ.
කොටස් පැවරීමකදී කොටස් ලබාගන්නා පුද්ගලයාට මෙන්ම කොටස් පැවරීම සිදු කරන පුද්ගලයාටද TIN සහතිකය අනිවාර්ය වන බව IRD සඳහන් කළේය.
අදාළ ගනුදෙනු සිදු කරන නිලධාරීන්ට උපදෙස් ලබාදී ඇත්තේ ගනුදෙනුව සැකසීමට හෝ සම්පූර්ණ කිරීමට පෙර අදාළ පුද්ගලයා වලංගු TIN සහතිකයක් ඉදිරිපත් කර ඇති බව තහවුරු කර ගන්නා ලෙසයි.
එබැවින් ඉදිරියේදී මෙවැනි ගනුදෙනු සිදු කිරීමට බලාපොරොත්තු වන, තවමත් TIN ලබාගෙන නොමැති පුද්ගලයන්ට කල්තියා TIN ලබාගෙන වලංගු TIN සහතිකයක් තමන් සතුව ඇති බව තහවුරු කර ගන්නා ලෙස IRD උපදෙස් දී තිබේ.
IRD හි e-Services වේදිකාව හරහා TIN සඳහා අයදුම් කළ හැකි අතර, අදාළ ගනුදෙනුව සඳහා අවශ්ය වූ විට TIN සහතිකයේ පිටපතක් අදාළ ආයතනයට හෝ නිලධාරියාට ඉදිරිපත් කළ යුතුය.
එමෙන්ම IRD e-Services ද්වාරය හරහා තම TIN අංකය සත්යාපනය කරගත හැකි බවද දෙපාර්තමේන්තුව සඳහන් කළේය. එහිදී පුද්ගලයාගේ ජාතික හැඳුනුම්පත් (NIC) අංකය සහ TIN අංකය පැහැදිලිව දැක්වෙන සත්යාපන ප්රතිඵලයේ මුද්රිත පිටපතක් නිල TIN සහතිකය වෙනුවටද පිළිගත හැකිය.
2023 දෙසැම්බර් 31 වැනිදා වන විට වයස අවුරුදු 18 හෝ ඊට වැඩි වූ සියලුම නේවාසික පුද්ගලයන්ට TIN ලබා ගැනීම අනිවාර්ය බව IRD යළි අවධාරණය කළේය.
එමෙන්ම 2024 ජනවාරි 1 වැනිදා සිට වයස අවුරුදු 18 සම්පූර්ණ කළ නේවාසික පුද්ගලයන් එම වයස සම්පූර්ණ වූ වහාම TIN ලබාගත යුතු බවද දෙපාර්තමේන්තුව වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේය.
