ඉරානයට එරෙහිව නව ආර්ථික සම්බාධක පැනවීමට ඇමරිකාව සූදානම් වීම සම්බන්ධයෙන් ඉරානය දැඩි විරෝධය පළ කර තිබේ. නව සම්බාධක හේතුවෙන් දැනටමත් දැඩි පීඩනයකට ලක්ව ඇති ඉරාන ආර්ථිකයට තවදුරටත් බලපෑම් එල්ල විය හැකි අතර, ඉරානයේ ප්රධානතම වෙළෙඳ හවුල්කරුවෙකු වන චීනයටද එහි බලපෑම් ඇතිවිය හැකි බව වාර්තා වේ.
ඇමරිකානු භාණ්ඩාගාර ලේකම් ස්කොට් බෙසන්ට් සඳුදා නව සම්බාධක පිළිබඳ විශේෂ ප්රකාශයක් කිරීමට නියමිත අතර, ඔහු මීට පෙර ඉරානයට එරෙහිව “ඉතිහාසයේ දැඩිම සම්බාධක” පනවන බවට අනතුරු අඟවා තිබුණි.
2025 වසරේ දත්ත අනුව ඉරානය අපනයනය කරන තෙල්වලින් සියයට 80කට වැඩි ප්රමාණයක් මිලදී ගන්නේ චීනයයි. එබැවින් ඉරානය සමඟ පවතින බලශක්ති වෙළෙඳාම සම්බන්ධයෙන් චීනයටද ඇමරිකානු පීඩනය එල්ල විය හැකිය.
ඉරාන විදේශ අමාත්යාංශ ප්රකාශක එස්මයිල් බගායි නව සම්බාධක හඳුන්වාදීම එක්සත් ජාතීන්ගේ ස්වාධීන සාමාජික රටවලට එරෙහි බාහිර බලය පැතිරවීමක් ලෙස විවේචනය කළේය. එවැනි ද්විතීයික සම්බාධකවලට ජාත්යන්තර නීතිය යටතේ පදනමක් නොමැති බවද ඔහු පැවසීය.
මේ අතර, ඉරානයේ උත්තරීතර ජාතික ආරක්ෂක කවුන්සිලයේ ලේකම් මොහ්සෙන් රෙසායි, ඇමරිකානු ආර්ථික මෙහෙයුමට සහාය දක්වන රටවල ආර්ථික අවශ්යතා ඉලක්ක කළ හැකි බවට අනතුරු ඇඟවීය.
ඇමරිකාව සහ ඊශ්රායලය ඉරානයට එරෙහිව ගුවන් ප්රහාර ආරම්භ කර මාස හයකට ආසන්න කාලයක් ගතවී ඇතත්, මේ වනවිට දෙපාර්ශ්වය අතර සෘජු ප්රහාර තාවකාලිකව නතර වී තිබේ. එහෙත් සාම සාකච්ඡා සඳහා සැලකිය යුතු ප්රගතියක්ද පෙනෙන්නට නොමැත.
මේ අතර, ලෝකයේ ප්රධානතම තෙල් ප්රවාහන මාර්ගයක් වන හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධියේ තෙල් ප්රවාහනය දැඩි ලෙස අඩාල වී තිබේ. අවසරයකින් තොරව සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් කිරීමට උත්සාහ කරන තෙල් නැව්වලට පහර දිය හැකි බවට ඉරානය අනතුරු අඟවා ඇත.
නැව් නිරීක්ෂණ දත්ත අනුව බ්රහස්පතින්දා එම සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් කර තිබුණේ භාණ්ඩ ප්රවාහන නෞකා හතරක් පමණක් වන අතර, ඒවා අතර විශාල බොරතෙල් ප්රවාහන නෞකා හෝ LNG නෞකා කිසිවක් නොතිබුණි.
කෙසේ වෙතත්, බැග්ඩෑඩ් රජයෙන් නැවත නැවත කළ ඉල්ලීම්වලින් පසුව ඉරාක තෙල් ප්රවාහන නෞකා කිහිපයකට හෝර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් කිරීමට ඉරානය විශේෂ අවසර ලබාදී ඇති බව ඉරාන රාජ්ය මාධ්ය වාර්තා කළේය.
ඇමරිකානු බලශක්ති ලේකම් ක්රිස් රයිට් පැවසුවේ ඇමරිකානු හමුදාවේ සහාය ඇතිව දින හතක සාමාන්යයක් ලෙස දිනකට තෙල් බැරල් මිලියන 8ක් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ප්රවාහනය වී ඇති බවයි. යුද්ධයට පෙර දිනකට බැරල් මිලියන 20කට වැඩි ප්රමාණයක් එම මාර්ගය හරහා ප්රවාහනය වූ අතර, එය ලෝකයේ පරිභෝජනය කරන සෑම තෙල් බැරල් පහකින් එකකට සමාන විය.
ඇමරිකානු ප්රහාර හේතුවෙන් ඉරාන ආර්ථිකයට සහ එරට නාවික හා ගුවන් හමුදා හැකියාවන්ට දැඩි හානි සිදුව ඇති බව වාර්තා වන නමුත්, තෙල් ප්රවාහනයට බාධා කිරීමට සහ කලාපීය ප්රතිවාදීන්ට ප්රහාර එල්ල කිරීමට ප්රමාණවත් මිසයිල සහ ඩ්රෝන හැකියාව ඉරානය සතුව තවමත් පවතින බව සඳහන් වේ.
මේ අතර, ඉරාන ජනාධිපති මසූද් පෙසෙෂ්කියාන් රාජ්ය මාධ්ය ඔස්සේ රාජ්යතාන්ත්රික විසඳුමකට අවධානය යොමු කරමින් යුද්ධය අවසන් කිරීම වඩාත් සුදුසු බව ප්රකාශ කර තිබේ.
