නව සහ වැඩිදියුණු කළ ක්‍රමවේදයක් භාවිත කිරීමෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික අර්බුද සමයේ දරිද්‍රතාව පිළිබඳ සිය ඇස්තමේන්තු පහළ දමා සංශෝධනය කිරීමට ලෝක බැංකුව පියවර ගෙන තිබේ. කෙසේ වෙතත්, මෙම සංශෝධනය මගින් අර්බුදයේ සමස්ත බලපෑම පිළිබඳ චිත්‍රය වෙනස් නොවන බවත්, දරිද්‍රතාව ආසන්න වශයෙන් දෙගුණ වී පුද්ගලයන් මිලියන දෙකක් පමණ දරිද්‍රතා සීමාවෙන් පහළට වැටී ඇති බවත් ලෝක බැංකුව පවසයි.
2026 ඔක්තෝබර් ශ්‍රී ලංකා සංවර්ධන යාවත්කාලීනයට (Sri Lanka Development Update) අදාළව නිකුත් කළ නිතර අසන ප්‍රශ්න හා පිළිතුරු ලේඛනයට අනුව, 2020 සිට 2024 දක්වා දරිද්‍රතා ඇස්තමේන්තු සංශෝධනය කර ඇත්තේ සාර්ව ආර්ථික දත්ත මත ප්‍රධාන වශයෙන් රඳා සිටීම වෙනුවට, කම්කරු බලකා සමීක්ෂණයෙන් ලබාගත් වාර්ෂික ගෘහස්ථ මට්ටමේ දත්ත භාවිත කරමිනි.
මෙම ක්‍රමවේද වෙනස 2025 සිට 2028 දක්වා දරිද්‍රතා ඇස්තමේන්තු සහ පුරෝකථනවලටද බලපා තිබේ.
ලෝක බැංකුවේ දිනකට ඇමරිකානු ඩොලර් 4.20ක දරිද්‍රතා සීමාව අනුව, ශ්‍රී ලංකාවේ දරිද්‍රතා අනුපාතය 2019දී 11.5% සිට 2023දී 20.7%ක උපරිමයකට ඉහළ ගොස් ඇති බව නව ක්‍රමවේදය යටතේ ඇස්තමේන්තු කර තිබේ.
මීට පෙර භාවිත කළ ක්‍රමවේදය යටතේ 2023 දරිද්‍රතා අනුපාතය 27.6%ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර තිබිණි.
නව සංශෝධිත සංඛ්‍යාලේඛන අනුව 2024දී දරිද්‍රතා අනුපාතය 18.4%ක් වූ අතර, 2025දී එය 16.9%ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර තිබේ. එය 2026දී 15.8%ක්, 2027දී 14.8%ක් සහ 2028දී 14%ක් දක්වා ක්‍රමයෙන් පහළ යනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇත.
කෙසේ වෙතත්, මෙම සංශෝධනයෙන් දරිද්‍රතාව හදිසියේ ප්‍රතිශත ලක්ෂ්‍ය හතකින් පමණ පහළ ගොස් ඇති බවක් අදහස් නොවන බව ලෝක බැංකුව අවධාරණය කරයි.
“අර්බුදයේ උපරිම අවස්ථාවේ ඇස්තමේන්තුගත දරිද්‍රතාව පෙර ක්‍රමවේදයට වඩා ප්‍රතිශත ලක්ෂ්‍ය 7කින් පමණ අඩුයි. එහෙත් ජනතාවගේ සැබෑ තත්ත්වය වෙනස් වී නැහැ. දැන් එය වඩාත් නිවැරදිව මැන තිබෙනවා,” යනුවෙන් ලෝක බැංකු වාර්තාව සඳහන් කරයි.
2019 වසරේ මූලික දරිද්‍රතා අනුපාතය වෙනස් වී නොමැති අතර, ආර්ථික අර්බුදය අතරතුර දරිද්‍රතාව තවදුරටත් ආසන්න වශයෙන් දෙගුණ වී තිබේ.
ලෝක බැංකුවේ සංශෝධිත ඇස්තමේන්තු අනුව 2019 සිට 2023දී දරිද්‍රතාව උපරිමයට පැමිණි අවස්ථාව දක්වා පුද්ගලයන් මිලියන දෙකක් පමණ දරිද්‍රතාවට ඇද වැටී ඇත. අවම වශයෙන් 2028 දක්වා දරිද්‍රතා මට්ටම අර්බුදයට පෙර පැවති මට්ටමට වඩා ඉහළින් පවතිනු ඇතැයිද එමගින් පෙන්වා දෙයි.
ආර්ථික අර්බුදය ශ්‍රී ලාංකික ගෘහස්ථ ඒකක කෙරෙහි තවදුරටත් බලපා ඇති බවද වාර්තාව පෙන්වා දෙයි. 2019 සිට 2023 දක්වා සැබෑ ශ්‍රම ආදායම් 40%කට වඩා පහළ ගොස් ඇති අතර, එය තවමත් සම්පූර්ණයෙන් යථා තත්ත්වයට පත්වී නොමැත.
ශ්‍රම බලකා සහභාගීත්ව අනුපාතයද 2019දී 52.3%ක්ව පැවති අතර, 2024දී 47.4% දක්වා පහළ ගොස් තිබේ. එය 2025දී 49.4% දක්වා යම් ප්‍රමාණයකින් යථා තත්ත්වයට පත්ව ඇත.
කාන්තා ශ්‍රම බලකා සහභාගීත්වය 2019දී 34.5% සිට 2024දී 32.4% දක්වා පහළ ගොස් තිබේ. එමෙන්ම වයස අවුරුදු පහට අඩු දරුවන් අතර වර්ධන අඩාලතාව 2021දී 7.4% සිට 2025දී 10.1% දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත.
2026දී ශ්‍රී ලාංකිකයන්ගෙන් පහෙන් දෙකක් පමණ දරිද්‍රතාවයේ සිටින බව හෝ දරිද්‍රතාවට ඇද වැටීමේ අවදානමක සිටින බව ලෝක බැංකුව ඇස්තමේන්තු කරයි.
ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීමේ ප්‍රතිලාභ භූගෝලීය වශයෙන්ද සමානව බෙදී නොමැති බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි. බස්නාහිර පළාතෙන් පිටත දරිද්‍රතා අනුපාත එම පළාත තුළට වඩා දෙගුණයක සිට තුන් ගුණයක් දක්වා ඉහළ මට්ටමක පවතින බව ඇස්තමේන්තු කර තිබේ. වතු අංශයේ දරිද්‍රතාව ජාතික සාමාන්‍යයට වඩා තුන් ගුණයකි.
ශ්‍රී ලංකාව ඉහළ මධ්‍යම ආදායම් ලබන රටක් ලෙස යළි වර්ගීකරණය කිරීමෙන් පසුව භාවිත කළ හැකි වෙනත් දරිද්‍රතා මිනුමක්ද ලෝක බැංකුව පෙන්වා දී තිබේ.
ඉහළ මධ්‍යම ආදායම් ලබන රටවල් සඳහා ලෝක බැංකුව භාවිත කරන පුද්ගලයෙකුට දිනකට ඇමරිකානු ඩොලර් 8.30ක සීමාව අනුව, ශ්‍රී ලාංකිකයන් 10 දෙනෙකුගෙන් හය දෙනෙකුට ආසන්න පිරිසක් එම සීමාවට පහළින් සිටින බව පෙනී යයි.
කෙසේ වෙතත්, එය ශ්‍රී ලංකාවේ නව දරිද්‍රතා අනුපාත ඇස්තමේන්තුවක් නොවන බව ලෝක බැංකුව අවධාරණය කරයි. එය ඉහළ මධ්‍යම ආදායම් ලබන ආර්ථිකයන්හි සාමාන්‍ය ජීවන තත්ත්වයට සාපේක්ෂව ජීවන මට්ටම මැනීම සඳහා භාවිත කරන වෙනස් මිණුම් දණ්ඩකි.
ලෝක බැංකුවේ සංශෝධිත සංඛ්‍යාලේඛන ශ්‍රී ලංකාවේ නිල දරිද්‍රතා සංඛ්‍යාලේඛනද නොවන බව එම ආයතනය පවසයි. ශ්‍රී ලංකාවේ නිල දරිද්‍රතා මිණුම් දණ්ඩ ලෙස තවදුරටත් ජන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව විසින් සිදුකරන ගෘහස්ථ ආදායම් හා වියදම් සමීක්ෂණය පවතී.
2025 වසරට අදාළ නව කම්කරු බලකා සමීක්ෂණ දත්ත 2026 නොවැම්බර් මාසයේදී නිකුත් කිරීමට අපේක්ෂා කරන අතර, 2025 ගෘහස්ථ ආදායම් හා වියදම් සමීක්ෂණයේ නිල දත්ත 2027දී නිකුත් කිරීමට නියමිතය. එම දත්ත ශ්‍රී ලංකාවේ දරිද්‍රතාව පිළිබඳ මීළඟ පුළුල් නිල මිනුම් දණ්ඩ ලබාදෙනු ඇත.
