කැනඩාවේ සයිබර් ආරක්ෂණ නිරීක්ෂණ සංවිධානයක් වන Citizen Lab සහ නිව්යෝර්ක්හි දැන්වීම් ආරක්ෂණ සමාගමක් වන Confiant වෙන වෙනම නිකුත් කළ වාර්තා අනුව, Discover-Tech හි සේවාවන් මගින් ඇමරිකානු රජයේ අසාදු ලේඛනයට ඇතුළත් කර ඇති ඔත්තු මෘදුකාංග සමාගමක් වන Candiru ඇතුළු ඊශ්‍රායලයේ නිරීක්ෂණ සමාගම් කිහිපයකට, Google, Comcast සහ රුසියාවේ Yandex ඇතුළු සමාගම් පවත්වාගෙන යන දැන්වීම් වේදිකා වෙත ප්‍රවේශය ලබා දී තිබේ.
පෞද්ගලිකත්වය සම්බන්ධයෙන් දිගු කලක් තිස්සේ විවේචනයට ලක්වූ අන්තර්ජාල දැන්වීම් කර්මාන්තය, පුළුල් පරාසයක ඔත්තු බැලීමේ මෙහෙයුම් සඳහා ද මාර්ගයක් විය හැකි බව මෙම වාර්තා මගින් පෙන්වා දෙයි.
“අද අන්තර්ජාල දැන්වීම් ක්‍රියාත්මක වන ආකාරයම පද්ධතිමය ආරක්ෂක තර්ජනයක්,” යැයි Citizen Lab හි ජ්‍යෙෂ්ඨ පර්යේෂක වුල්ෆි ක්‍රිස්ටල් Reuters වෙත පැවසීය. “රාජ්‍යයන්ට, පෞද්ගලික අංශයට, සිවිල් සමාජයට සහ අනෙක් සියලු දෙනාටම එය අදාළයි.”
සාමාන්‍යයෙන් ජංගම දුරකථන හෝ ඉයර්බඩ් වැනි නිෂ්පාදන ප්‍රචාරය කරන Discover-Tech හි අන්තර්ජාල දැන්වීම්, එහි විවිධ හවුල්කාරිත්වයන් හරහා වෙබ් අඩවි 120,000කට වැඩි සංඛ්‍යාවකට සහ යෙදුම් 75,000කට වැඩි සංඛ්‍යාවකට ළඟා වූ බව Citizen Lab සඳහන් කළේය.
එම අනිෂ්ට දැන්වීම් සහිත වෙබ් අඩවිවලට පිවිසි හෝ යෙදුම් භාවිත කළ පුද්ගලයන් හඳුනාගෙන ඔවුන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් නිරීක්ෂණය කිරීමට Discover-Tech සමාගමට හැකි වී තිබේ. ඇතැම් ස්මාර්ට්ෆෝන් භාවිත කරන්නන්ගේ දුරකථන අංක ලබාගැනීමට ද සමාගම ඇතැම් අවස්ථාවල උත්සාහ කර ඇති බව පර්යේෂකයෝ පැවසූහ.
ඔත්තු බැලීම සිදුවීමට අදාළ වෙබ් අඩවියක දැන්වීමක් පූරණය වීම පමණක් ප්‍රමාණවත් වූ බව ද ඔවුහු සඳහන් කළහ.
Discover-Tech හි දැන්වීම් කිහිපයක් පරිශීලකයන්ගේ උපාංගවල Candiru සමාගමේ ඔත්තු මෘදුකාංග ස්ථාපනය කිරීමට උපකාරී වී ඇති බව පර්යේෂණ කණ්ඩායම් දෙකම පැවසීය. කෙසේ වෙතත්, Confiant සඳහන් කළේ Candiru සමඟ සම්බන්ධ කළ හැකි දැන්වීම්, Discover-Tech හි සමස්ත දැන්වීම් ප්‍රමාණයෙන් ඉතා සුළු කොටසක් පමණක් වූ බවයි.
සංවේදී ජාල සිය ගණනක පෙන්වා ඇති අනිෂ්ට දැන්වීම්
Confiant සමාගමේ සම-නිර්මාතෘ ජෙරොම් ඩැන්ගු පැවසුවේ Discover-Tech සමාගම ලොව පුරා දිනකට අවම වශයෙන් දැන්වීම් මිලියන 10ක් නිකුත් කරමින් සිටි බවයි. තවද, කුකී ගැළපීම (cookie matching) ලෙස හැඳින්වෙන දත්ත හුවමාරු ක්‍රමවේද හරහා, තම දැන්වීම් සෘජුවම නොපෙන්වන ස්ථානවල සිටින පුද්ගලයන් පවා නිරීක්ෂණය කිරීමට සමාගමට හැකි වී තිබේ.
“බොහෝ විට මිලියන සිය ගණනක ජනතාවක් Discover-Tech හි ක්‍රියාකාරකම්වලට නිරාවරණය වී තිබෙන්නට පුළුවන්,” යැයි ඩැන්ගු පැවසීය.
2020 වසරේ ආරම්භ කළ Discover-Tech සමාගම, තම සම්බන්ධතා පෝරමය හරහා යොමු කළ පණිවිඩවලට ප්‍රතිචාර දක්වා නොතිබිණි. එහි ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී ඩෙකල් බෝනි වෙත LinkedIn හරහා යැවූ පණිවිඩවලට හෝ විද්‍යුත් තැපෑලවලට ද පිළිතුරු ලැබී නොතිබිණි.
Candiru සමාගමේ හිමිකරුවන් සම්බන්ධ කරගැනීමට Reuters දැරූ උත්සාහ ද අසාර්ථක වී තිබේ. රාජ්‍ය නිලධාරීන්, මාධ්‍යවේදීන්, ක්‍රියාකාරීන් සහ විද්වතුන් ඉලක්ක කරමින් අනිසි ලෙස භාවිත කළ ඔත්තු මෘදුකාංග සැපයූ බවට එල්ල වූ චෝදනා හේතුවෙන්, 2021 වසරේදී ඇමරිකානු වාණිජ දෙපාර්තමේන්තුව Candiru සමාගම අසාදු ලේඛනයට ඇතුළත් කළේය.
Discover-Tech හි දැන්වීම් හරහා ලබාදුන් Candiru ඔත්තු මෘදුකාංගයේ ප්‍රබල සංස්කරණයක් භාවිත කරමින්, 2024 සහ 2025 වසර අතර කාලයේදී කටාර්හි Al Jazeera මාධ්‍ය ජාලයට අයත් Windows උපාංග 45කට අනවසරයෙන් ඇතුළු වී ඇති බව Citizen Lab පැවසීය.
එම මාධ්‍ය ජාලය තම ජාල ලොග් දත්ත (network logs) Citizen Lab වෙත ලබාදී තිබූ බැවින්, මෙම සිදුවීම තහවුරු කරගැනීමට හැකි වූ බව ද එම සංවිධානය සඳහන් කළේය.
නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් Al Jazeera පැවසුවේ, “තම කාර්ය මණ්ඩලයේ කිහිපදෙනකු ඉලක්ක කරගනිමින් සිදුකළ ඔත්තු මෘදුකාංග ප්‍රහාර හෙළා දකින” බවයි. සේවකයන් සහ තම පද්ධති ආරක්ෂා කිරීමට පියවර ගනිමින් සිටින බව ද එම මාධ්‍ය ජාලය පැවසීය.
“මෙයට වගකිවයුත්තන් වගකීමට බැඳී සිටිය යුතුයි,” යනුවෙන් එම නිවේදනයේ වැඩිදුරටත් සඳහන් විය.
Confiant හි ඩැන්ගු පැවසුවේ පෙන්ටගනය, ජාත්‍යන්තර පරමාණුක බලශක්ති ඒජන්සිය සහ ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණය ඇතුළු සංවේදී අංශවලට අයත් ජාල සිය ගණනක පරිශීලකයන්ට මෙම අනිෂ්ට දැන්වීම් පෙන්වා තිබූ බවයි.
පලස්තීන ප්‍රදේශ වැනි ඇතැම් කලාපවල Discover-Tech දැන්වීම් විශේෂයෙන්ම විශාල වශයෙන් පෙන්වා තිබූ බව ද ඔහු පැවසීය.
“ඔබ පලස්තීනයේ ඕනෑම වෙබ් අඩවියකට ගියොත්, ඕනෑම වෙබ් අඩවියක Discover-Tech දැන්වීමක් හමුවෙනවා. එමගින් මුළු රටකම ඩිජිටල් ක්‍රියාකාරකම් පිළිබඳ ඉතා පුළුල් දෘශ්‍යතාවක් ඔවුන්ට ලැබෙනවා,” යැයි ඩැන්ගු පැවසීය.
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය, NATO සංවිධානය, යුරෝපා කොමිසම සහ ජාතික ආණ්ඩු දුසිමකට වැඩි සංඛ්‍යාවක් තුළ සිටින පුද්ගලයන්ට ද මෙම අනිෂ්ට දැන්වීම් පෙන්වා තිබූ බවට සමාන සාක්ෂි තමන් සතුව ඇති බව Citizen Lab සඳහන් කළේය.
Nvidia, Sandisk, Broadcom සහ Micron වැනි අර්ධසන්නායක හා චිප් තාක්ෂණයට සම්බන්ධ සමාගම්වල ජාලවල ද මෙම දැන්වීම් පෙන්වා තිබූ බව වාර්තාවේ සඳහන් වේ. මෙක්සිකෝවේ, ඊශ්‍රායලයේ සහ යුරෝපයේ මාධ්‍ය ආයතන කිහිපයක ද ඒවා දක්නට ලැබුණු නමුත් එම ආයතනවල නම් හෙළි කර නොමැත.
Candiru සහ තවත් නිරීක්ෂණ මෘදුකාංග සපයන්නන් කිහිපදෙනකු හඳුනාගැනීමට අමතරව, Discover-Tech සමාගමේ පරිශීලකයන් සිටිය හැකි ස්ථාන පිළිබඳ තොරතුරු ද ලබාගැනීමට හැකි වූ බව Citizen Lab පැවසීය.
ඊට හේතු වී ඇත්තේ සමාගම තම සත්‍යාපන ලොග් දත්ත (authentication logs) අන්තර්ජාලයට අනපේක්ෂිත ලෙස නිරාවරණය කර තිබීමයි. එම දත්තවල ඊශ්‍රායලය, යුරෝපය සහ ගල්ෆ් කලාපයේ අන්තර්ජාල ප්‍රොටෝකෝල් (IP) ලිපිනවලින් පරිශීලකයන් පද්ධතියට පිවිසෙන ආකාරය දැක්වී තිබිණි.
Discover-Tech සමාගමට එරෙහිව පියවර
Discover-Tech සමාගම දැන් අන්තර්ජාල දැන්වීම් වෙළෙඳපොළේ ඇතැම් කොටස්වලින් ඉවත් කරමින් පවතී.
Google සමාගම නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් පැවසුවේ Citizen Lab සහ Confiant සිදුකළ විමර්ශනයට තමන් සහාය වූ බවත්, “ක්‍රමානුකූලව අපගේ ප්‍රතිපත්ති උල්ලංඝනය කිරීම” හේතුවෙන් Discover-Tech සමාගම තම දැන්වීම් වේදිකාවලින් ඉවත් කළ බවත්ය.
ඩිජිටල් අලෙවිකරණ සහ දැන්වීම් ක්ෂේත්‍රයේ යුරෝපීය සංගමය වන IAB Europe විද්‍යුත් තැපෑලක් මගින් සඳහන් කළේ, ප්‍රතිපත්ති උල්ලංඝනය කිරීම් හඳුනාගත් විගණනයකින් පසු පසුගිය සතියේ Discover-Tech සමාගම ගෝලීය වශයෙන් අනුමත කළ සැපයුම්කරුවන්ගේ ලැයිස්තුවෙන් අත්හිටුවූ බවයි.
Comcast සමාගමේ දැන්වීම් තාක්ෂණ අනුබද්ධ ආයතනයක් වන Beeswax ද “මෑතකාලීන ක්‍රියාකාරකම්වලින් අනතුරුව” Discover-Tech සමාගම තම වේදිකාවෙන් ඉවත් කළ බව Comcast නිවේදනයක් මගින් පැවසීය. මේ සම්බන්ධයෙන් අදහස් විමසමින් Reuters යැවූ පණිවිඩවලට Yandex සමාගම ප්‍රතිචාර දක්වා නොතිබිණි.
දැන්වීම් තාක්ෂණය යොදාගනිමින් සිදුකරන නිරීක්ෂණ කටයුතු ජාතික ආරක්ෂාවට වැඩිවන තර්ජනයක් ලෙස සැලකෙමින් පවතී.
මෙම වසර මුලදී පෙන්ටගනය පැවසුවේ, යුද කලාපවල සේවයේ යොදවා සිටින ඇමරිකානු හමුදා සාමාජිකයන් ඉලක්ක කරගැනීමට දැන්වීම් තාක්ෂණ සමාගම් සහ දත්ත තැරැව්කරුවන් විසින් රැස්කරන ස්ථාන දත්ත භාවිත කර ඇති බවට වාර්තා ලැබී තිබූ බවයි.
ඉන් අනතුරුව ඇමරිකානු හමුදාවේ ඇතැම් අංශ, සමහර උපාංගවල දැන්වීම් ලුහුබැඳීමේ පහසුකම් අක්‍රිය කර තිබේ.
