දකුණු ආසියා වාණිජ හා ලොජිස්ටික්ස් මධ්‍යස්ථාන (South Asia Commercial and Logistics Hub – SACLH) ව්‍යාපෘතිය අවසන් කිරීමට තීරණය කළ බව චීන වරාය මෙහෙයුම් සමාගම 2026 ඔක්තෝබර් 15 වැනිදා හොංකොං කොටස් වෙළෙඳපොළ වෙත ඉදිරිපත් කළ නිවේදනයකින් තහවුරු කර තිබේ.
දකුණු ආසියාවේ විශාලතම ලොජිස්ටික්ස් සංකීර්ණ අතරට එක් කිරීමට සැලසුම් කර තිබූ මෙම ව්‍යාපෘතිය වසර 50ක ඉදිකිරීම්, මෙහෙයුම් සහ පවරාදීමේ (Build-Operate-Transfer) ගිවිසුමක් යටතේ ක්‍රියාත්මක කිරීමට නියමිතව තිබිණි.
කොටස් වෙළෙඳපොළ වෙත ඉදිරිපත් කළ නිවේදනයට අනුව, බාහිර තත්ත්වයන්හි සිදුවූ වෙනස්කම්, ව්‍යාපෘතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ පරිසරයේ සහ කාලසටහනේ සිදු කළ සංශෝධන මෙන්ම පාර්ශ්වයන් අතර පැවති වාණිජමය කරුණු සැලකිල්ලට ගනිමින් ව්‍යාපෘතිය අත්හැර දැමීමට තීරණය කර තිබේ.
චයිනා මර්චන්ට්ස් පෝට් සමාගම සිය අනුබද්ධ සමාගම වන ෆෝචූන් සෙන්ටර් ගෲප් ලිමිටඩ් හරහා ව්‍යාපෘතියේ සියයට 70ක කොටස් හිමිකාරීත්වයක් දැරීය. ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය සහ ඇක්සස් ඉංජිනියරින් පීඑල්සී සමාගමට ඉතිරි සියයට 15 බැගින් හිමිව තිබිණි.
මෙම කොටස් හිමිකරුවන් තිදෙනා ව්‍යාපෘතිය සඳහා ආයෝජනය කර තිබූ මුළු මුදල ඩොලර් මිලියන 37.14කි. ඉන් ඩොලර් මිලියන 26ක් චීන සමාගමේ අනුබද්ධ ආයතනය විසින් ආයෝජනය කර තිබේ.
ගිවිසුමට අනුව, ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය දින 30ක් ඇතුළත ව්‍යාපෘති සමාගමට ඩොලර් මිලියන 21.905ක මුදලක් ගෙවීමට නියමිතය. එම මුදල සහ බෙදාහැරීමට ඉතිරිව ඇති ආසන්න වශයෙන් ඩොලර් මිලියන 7.85ක මුදල් ශේෂය, අදාළ අඩු කිරීම් සහ වියදම්වලින් පසුව, කොටස් හිමිකාරීත්වයේ අනුපාත අනුව කොටස් හිමිකරුවන් අතර බෙදා දෙනු ඇත.
මහල් පහකින් යුත් මෙම ලොජිස්ටික්ස් සංකීර්ණය 2023 දෙසැම්බර් මාසයේදී ශ්‍රී ලංකාව විසින් උපායමාර්ගික සංවර්ධන ව්‍යාපෘතියක් ලෙස නම් කර තිබිණි. ඒ යටතේ වසර 15ක් සඳහා ආයතනික ආදායම් බදු සහ ලාභාංශ බදු ඇතුළු බදු සහන කිහිපයක් ලබාදීමට ද සැලසුම් කර තිබිණි.
කෙසේ වෙතත්, ව්‍යාපෘතියේ ප්‍රගතිය ප්‍රමාදවීම් සහ ක්‍රියාත්මක කිරීමේ දුෂ්කරතා හේතුවෙන් අඩාල වූ අතර, මුලින් සැලසුම් කළ පරිදි එය ඉදිරියට ගෙන යාමට නොහැකි විය.
නාවික කර්මාන්තයට අදාළ ප්‍රකාශනයක් වන Lloyd’s List වාර්තා කරන පරිදි, ව්‍යාපෘතිය ඉඩම් සම්බන්ධ ගැටලු සහ නියාමන බාධාවලට ද මුහුණ දී තිබේ.
ව්‍යාපෘතිය අවලංගු කිරීමෙන් පසු අදාළ ඉඩම සඳහා නව ආයෝජන යෝජනා කැඳවීමට ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය අපේක්ෂා කරයි.
මෙම ඉවත් වීමත් සමඟ ශ්‍රී ලංකාවේ වරාය ආශ්‍රිත ලොජිස්ටික්ස් ක්ෂේත්‍රයේ සැලසුම් කර තිබූ ප්‍රධාන විදේශීය ආයෝජන ව්‍යාපෘතියක් අත්හැර දැමීමට සිදුව තිබේ. කොළඹ වරාය කලාපීය නාවික හා ලොජිස්ටික්ස් මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීම මෙම ව්‍යාපෘතියේ අරමුණ වී තිබිණි.
