වසංගත සහ අනෙකුත් මහජන සෞඛ්‍ය හදිසි අවස්ථාවලට මුහුණ දීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ සූදානම හා ප්‍රතිචාර දැක්වීමේ හැකියාව ශක්තිමත් කිරීමේ අරමුණින් රුපියල් බිලියන 5.43ක ව්‍යාපෘතියක් යටතේ ක්‍රියාකාරකම් 35ක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට රජය තීරණය කර තිබේ.
ඒකාබද්ධ එක් සෞඛ්‍ය ප්‍රවේශය යටතේ වසංගත සූදානම හා ප්‍රතිචාර දැක්වීම ශක්තිමත් කිරීමේ ව්‍යාපෘතිය (Integrated One Health Pandemic Preparedness and Response Strengthening Project) යටතේ මෙම ක්‍රියාකාරකම් ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා සෞඛ්‍ය හා ජනමාධ්‍ය අමාත්‍යවරයා ඉදිරිපත් කළ යෝජනාවට අමාත්‍ය මණ්ඩල අනුමැතිය හිමිව ඇත.
අමාත්‍ය මණ්ඩල තීරණයට අනුව, මෙම ව්‍යාපෘතිය සඳහා රුපියල් මිලියන 5,431ක මුදලක් වෙන් කෙරේ. එයට වසංගත සූදානම හා ප්‍රතිචාර දැක්වීම ශක්තිමත් කිරීමේ ව්‍යාපෘතිය යටතේ ලැබෙන රුපියල් මිලියන 4,785ක ප්‍රදානයක් සහ ශ්‍රී ලංකා රජයෙන් ලබා දෙන රුපියල් මිලියන 646ක මුදලක් ඇතුළත් වේ.
මෙම වැඩසටහනේ ප්‍රධාන අංගයක් වන්නේ වෛද්‍ය පර්යේෂණ ආයතනයේ (MRI) ජාතික මහජන සෞඛ්‍ය විමර්ශන රසායනාගාරයේ භෞතික යටිතල පහසුකම් නවීකරණය කිරීමයි.
2026 සිට 2028 දක්වා කාලය සඳහා වන පුළුල් ක්‍රියාකාරී සැලැස්මට ශ්‍රී ලංකා රෝග පාලන හා වැළැක්වීමේ මධ්‍යස්ථානය (Sri Lanka Centre for Disease Control and Prevention) පිහිටුවීමේ යෝජනාව ද ඇතුළත් වේ. එම මධ්‍යස්ථානය සඳහා ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවේ (ADB) මූල්‍ය ආධාර ලබා ගැනීමට අපේක්ෂා කෙරේ.
කොවිඩ්-19 වසංගතය සහ සතුන්ගෙන් මිනිසුන්ට සම්ප්‍රේෂණය වන රෝග සම්බන්ධ අනෙකුත් මහජන සෞඛ්‍ය හදිසි අවස්ථාවලදී ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ප්‍රතිචාර ක්‍රියාවලියේදී හඳුනාගත් අඩුපාඩු මඟහරවා ගැනීම මෙම වැඩසටහනේ අරමුණකි.
එම අඩුපාඩු හේතුවෙන් මිනිස් සෞඛ්‍ය හා සත්ත්ව සෞඛ්‍ය යන ක්ෂේත්‍ර දෙක අතර සම්බන්ධීකරණය සහ හදිසි අවස්ථාවලට ප්‍රතිචාර දැක්වීමේ හැකියාව තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීමේ අවශ්‍යතාව මතු වී ඇති බව රජය පෙන්වා දෙයි.
පරිත්‍යාගශීලී රටවල්, සම-ආයෝජකයන්, පදනම් සහ සිවිල් සමාජ සංවිධාන එක්ව ක්‍රියාත්මක කරන සහයෝගිතා වැඩපිළිවෙළක් වන වසංගත අරමුදලෙන් (Pandemic Fund) ප්‍රදාන ආධාර ලබා ගැනීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාව 2025 මාර්තු 20 වැනිදා ගිවිසුමකට අත්සන් තබා තිබේ.
එම ගිවිසුමට අනුව, ප්‍රදානය යටතේ සහාය ලැබෙන සියලුම ක්‍රියාකාරකම් 2028 මාර්තු 31 වැනිදා වන විට අවසන් කළ යුතුය.
බෝවන රෝග පාලනය සහ මාතෘ හා ළමා සෞඛ්‍ය සේවා වැඩිදියුණු කිරීම සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකාව සැලකිය යුතු ප්‍රගතියක් අත්කරගෙන ඇති බව රජය සඳහන් කරයි. එමෙන්ම, එන්නත්කරණ ආවරණය සියයට 95කට වඩා ඉහළ මට්ටමක පවත්වාගෙන යාමට ද රට සමත්ව තිබේ.
අනාගතයේදී ඇති විය හැකි වසංගත තර්ජන සඳහා සූදානම් වීමේ සහ ඒවාට ප්‍රතිචාර දැක්වීමේ ජාතික හැකියාව තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීම සඳහා මෙම නව ව්‍යාපෘතිය මඟින් එම ජයග්‍රහණ මත ඉදිරි කටයුතු ගොඩනැංවීමට අපේක්ෂා කෙරේ.
