ශ්රී ලංකා වෙරළට ඔබ්බෙන් වූ ස්ථානයකදී ඇමරිකානු සබ්මැරීනයක් ඉරාන නාවික හමුදා යුද නෞකාවක් ගිල්වා දැමීමෙන් දිනකට පසු, ඉරාන විදේශ අමාත්ය සයිඩ් අබ්බාස් අරග්චි, ජාත්යන්තර මුහුදේ නෞකාවක් ඉලක්ක කර ගැනීම සඳහා එක්සත් ජනපදය “දරුණු වන්දි” ගෙවන බවට අනතුරු අඟවා තිබේ.
අරග්චි බ්රහස්පතින්දා සමාජ මාධ්ය වේදිකාවක් වන X හි පළ කළේ, “ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ඉරාන වෙරළට සැතපුම් 2,000 ක් දුරින් මුහුදේදී සාහසික ක්රියාවක් සිදු කර ඇත” යනුවෙනි.
නාවිකයින් 130 කට ආසන්න සංඛ්යාවක් රැගත් ඉන්දියානු නාවික හමුදාවේ අමුත්තෙකු වූ IRIW Dena නෞකාව අනතුරු ඇඟවීමකින් තොරව ජාත්යන්තර මුහුදේදී පහර දුන් බව ඉරාන විදේශ අමාත්යවරයා පැවසීය, “මගේ වචන මතක තබා ගන්න: එක්සත් ජනපදය එය තැබූ පූර්වාදර්ශය ගැන දැඩි ලෙස කනගාටු වනු ඇත.”
ඊයේ, එක්සත් ජනපද යුද ලේකම් පීට් හෙග්සෙත් බදාදා තහවුරු කළේ එක්සත් ජනපද සබ්මැරීනයක් ටෝපිඩෝවක් වෙඩි තබා ශ්රී ලංකාවට බටහිරින් ඉරාන නාවික හමුදා නෞකාවක් වන IRIS Dena ගිල්වා දැමූ බවයි.
එක්තරා ආකාරයකින්, ඉරාන සහ එක්සත් ජනපද-ඊශ්රායල් ගැටුම ඉන්දියානු වෙරළට ආසන්න වී තිබේ. අද මුහුදේ ප්රහාරය ඉරානයේ සිට කිලෝමීටර 4,000 ක් පමණ දුරින් සිදු වූ අතර එය යුද්ධයේ අරය සැලකිය යුතු ලෙස පුළුල් කළේය. ඉරාන මිසයිල ප්රහාරවලට බියෙන් ඇමරිකානු යුද නැව් කිහිපයක් ඉන්දියාව දෙසට නැගෙනහිර දෙසට ගමන් කර ඇත.
මෙම නැව් ජාත්යන්තර මුහුදේ ඇත. ඇමරිකානු නාවික හමුදාවට අයත් වත්කම් කිසිවක් ඉන්දියානු වරායන් භාවිතා කරන බව ඉන්දියාව ප්රතික්ෂේප කර තිබේ. බදාදා ප්රහාරයට ලක් වූ ඉරාන නෞකාව, ඉන්දියාව විසින් විශාකාපට්නම් හි සත්කාරකත්වය දරන මිලාන් ජාත්යන්තර නාවික බලඇණි සමාලෝචන සහ අභ්යාසයට සහභාගී වීමෙන් පසු ආපසු යමින් සිටියේය.
ඉරාන නෞකාව නාවිකයින් 130 කට ආසන්න සංඛ්යාවක් සමඟ අනතුරට ලක් විය. ආපදා ඇමතුමක් මත ක්රියා කළ ශ්රී ලංකා නාවික හමුදාව ඉරාන නාවිකයින් 32 දෙනෙකු බේරා ගත්තේය. ඇමරිකානු හමුදාවන්ගේ ක්රියාව හෙග්සෙත් තහවුරු කළේ, නෞකාව ඉන්දියානු සාගරයේ ගැටී ඇති බව පවසමින්, “ජාත්යන්තර මුහුදේ ආරක්ෂිත යැයි සිතූ ඉරාන යුධ නෞකාවක්… ඒ වෙනුවට එය ටෝපිඩෝවකින් ගිල්වා ඇත” යනුවෙනි.
හෙග්සෙත් ප්රහාරයට ලක් වූ ඉරාන නෞකාව නම් කළේ නැත. නමුත් මීට පෙර, ශ්රී ලංකා නාවික හමුදාව IRIS Dena වෙතින් ලැබුණු ආපදා ඇමතුම වාර්තා කළේ එය දිවයිනේ නිරිතදිග කොටසේ පිහිටි ගාලේ සිට කිලෝමීටර 40 ක් පමණ බටහිරින් පිහිටි විටය. පෙබරවාරි 16 වන දින ඉරාන නෞකාව විශාකාපට්නම් වරායට යාත්රා කළ අතර එහිදී රටවල් හැත්තෑ හතරක් සහභාගී විය.
ඕස්ට්රේලියාව, ජපානය, දකුණු කොරියාව, රුසියාව සහ තවත් දුසිම් ගනනක යුධ නැව් දැන් ගිලී ඇති ඉරාන නෞකාව අසල නැංගුරම් ලා තිබුණි. ඉරානයේ නාවික හමුදාපති රියර් අද්මිරාල් ෂහරාම් ඉරානි, සමුද්ර ආරක්ෂක සහයෝගීතාව ශක්තිමත් කිරීම පිළිබඳව ඉන්දියාවේ නාවික මාණ්ඩලික ප්රධානියා සමඟ සාකච්ඡා පැවැත්වීය.
තේමාව වූයේ “සාගර හරහා එක්සත් වීම” යන්නයි. විශේෂයෙන්, එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාව මඟ පෙන්වන මිසයිල විනාශ කරන්නා වන USS පින්ක්නි මිලාන් අභ්යාසයට යැවීමට නියමිතව තිබුණි; කෙසේ වෙතත්, නෞකාව පෙබරවාරි 15 වන දින සිංගප්පූරුවට හරවා යවන ලදී. රුසියාව සහ ඉරානය යන රටවල නැව් තිබූ මිලාන්හි එක්සත් ජනපදය තම යුද නෞකාව ස්ථානගත කළේ නැත.
අභ්යාසය පෙබරවාරි 25 වන දින අවසන් විය. දින තුනකට පසු, පෙබරවාරි 28 වන දින, එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය එපික් ෆියුරි මෙහෙයුම දියත් කළහ. IRIS Dena නෞකාව නිවසට යමින් තිබුණි. අද උදෑසන දේශීය වේලාවෙන් අලුයම 5:08 ට, IRIS Dena ආපදා ඇමතුමක් නිකුත් කළේය. නාවික යාත්රා දෙකක් සහ ගුවන් යානයක් යොදවා ඇති බව ශ්රී ලංකා විදේශ අමාත්ය විජිත හේරත් පාර්ලිමේන්තුවට දැනුම් දුන්නේය. කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයින් තිස් දෙනෙකු බේරාගෙන ගාල්ල කරාපිටිය රෝහලට ඇතුළත් කරන ලදී.
බරපතල තුවාල ලැබූ දිවි ගලවා ගත් 32 දෙනෙකු ස්ට්රේට්ස් ටයිම්ස් වාර්තා කළේය. රොයිටර් පුවත් සේවය වාර්තා කළේ 101 දෙනෙකු අතුරුදහන් වී ඇති අතර 78 දෙනෙකු තුවාල ලබා ඇති බවයි. ශ්රී ලංකා නාවික හමුදා ප්රකාශකවරයා පැවසුවේ මෙම මෙහෙයුම ජාත්යන්තර සමුද්රීය සෙවීම් සහ මුදාගැනීමේ සම්මුතියට අනුකූලව සිදු කළ බවයි.
