NDB බැංකුවේ සිදුවූ මූල්‍ය වංචාවට අදාළ ගනුදෙනුවල මුළු වටිනාකම රු. බිලියන 13.6 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බව අවසන් විගණන වාර්තාවෙන් අනාවරණය වී තිබේ. එම වාර්තාව මඟින් බැංකුවේ පාලන ක්‍රමවේදවල සහ අභ්‍යන්තර පාලන පද්ධතිවල පැවති දුර්වලතා රැසක්ද හඳුනාගෙන ඇත.
මේ සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡා කිරීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ නිලධාරීන් කැඳවා තිබූ පාර්ලිමේන්තුවේ රාජ්‍ය මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාවේ (COPF) රැස්වීමේදී මෙම කරුණු අනාවරණය විය. පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වා මහතාගේ සභාපතිත්වයෙන් එම රැස්වීම පැවැත්විණි.
කාරක සභාවට අනුව, 2016 අප්‍රේල් 1 වැනිදා සිට 2026 මාර්තු 31 වැනිදා දක්වා කාලය ආවරණය කළ විගණනයෙන් වංචනික ගනුදෙනුවල මූල්‍ය බලපෑම රු. 13,639,664,684ක් ලෙස තහවුරු කර තිබේ.
එම මුදල 2026 අප්‍රේල් 6 වැනිදා NDB බැංකුව මුලින්ම අනාවරණය කළ රු. බිලියන 13.2ට වඩා රු. මිලියන 400ක පමණ වැඩිවීමකි. එසේම, ජූනි 26 වැනිදා අතුරු විගණන වාර්තාව මත පදනම්ව අනාවරණය කළ මුදලට වඩා රු. මිලියන 60ක වැඩිවීමක්ද මෙහි දැක්වේ.
බැංකුව සැප්තැම්බර් 29 වැනිදා නිකුත් කළ අනාවරණයට අනුව, වංචනික ගනුදෙනුවල මූල්‍ය බලපෑම කාලසීමා අනුව මෙසේය.
- 2025 ජනවාරි 1 වැනිදාට පෙර: රු. බිලියන 1.5ක්
- 2025 වසර තුළ: රු. බිලියන 9.6ක්
- 2026 පළමු කාර්තුව තුළ: රු. බිලියන 2.5ක්
අවසාන විගණන වාර්තාවෙන් තහවුරු කර ඇත්තේ මෙම වංචාව හේතුවෙන් ගනුදෙනුකරුවන්ගේ ගිණුම්වලට බලපෑමක් සිදුවී නොමැති බවයි. citeturn674539search3
කෙසේ වෙතත්, පොදු ඉලෙක්ට්‍රොනික අරමුදල් හුවමාරු (CEFT) ගනුදෙනු සැකසීම, බැංකුවේ ප්‍රධාන බැංකු පද්ධතිය තුළ පරිශීලකයන් සිදුකළ ක්‍රියාකාරකම් සහ පරිශීලක අක්තපත්‍ර හා ප්‍රවේශ තොරතුරු කළමනාකරණය සම්බන්ධයෙන් පාලන දුර්වලතා රැසක් විමර්ශකයන් විසින් හඳුනාගෙන තිබේ.
ගනුදෙනු නිරීක්ෂණය, දෛනික ගිණුම් සැසඳීම, මූල්‍ය අනුකූලතාව, අභ්‍යන්තර විගණනය, ශාඛා ජාල කළමනාකරණය සහ මෙහෙයුම් අවදානම් කළමනාකරණය යන අංශවලද දුර්වලතා පවතින බව වාර්තාවේ සඳහන් වේ.
ශ්‍රී ලංකා ගිණුම්කරණ හා විගණන ප්‍රමිති අධීක්ෂණ මණ්ඩලය සහ Deloitte Touche Tohmatsu India LLP ආයතනය විසින් සිදුකරන ලද විමර්ශනවල සොයාගැනීම්ද කාරක සභාවේදී සලකා බැලිණි.
විශේෂයෙන්ම, බැංකුවේ මූල්‍ය ප්‍රකාශනවල පැවති අක්‍රමිකතා හඳුනා ගැනීමට බාහිර විගණකයන් අසමත් වීම පිළිබඳව කාරක සභාවේ අවධානය යොමු විය. ආයතනික පාලනය සහ අවදානම් කළමනාකරණය සම්බන්ධයෙන් ජ්‍යෙෂ්ඨ කළමනාකාරීත්වයේ වගවීම පිළිබඳවද මන්ත්‍රීවරු ප්‍රශ්න කළහ.
NDB බැංකුවේ කොටස්වලින් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් මහජන හා රාජ්‍ය අරමුදල් නියෝජනය කරන ආයතන සතු බැවින්, මෙම අක්‍රමිකතා මහජන මුදල් කෙරෙහි ඇති කළ හැකි බලපෑම පිළිබඳවද මන්ත්‍රීවරුන්ගේ අවධානය යොමු විය.
මූල්‍ය පද්ධතිය තුළ වංචා වැළැක්වීම සඳහා මධ්‍යගත වංචා නිරීක්ෂණ පද්ධතියක් සංවර්ධනය කිරීමට LankaPay ආයතනය ගෙන ඇති පියවරද කාරක සභාව සමාලෝචනය කළේය. ඒ සමඟම, එක් එක් බැංකුව තුළ සිදුවන ගනුදෙනු නිරීක්ෂණය කිරීමේ සහ වංචා හඳුනා ගැනීමේ ක්‍රමවේද තවදුරටත් ශක්තිමත් කිරීමේ අවශ්‍යතාව අවධාරණය කෙරිණි.
මෙවැනි සිදුවීම් යළි ඇතිවීම වැළැක්වීම සඳහා NDB බැංකුවේ අභ්‍යන්තර පාලන, පාලන ව්‍යුහ සහ මෙහෙයුම් ක්‍රියාපටිපාටි පුළුල් ලෙස වැඩිදියුණු කළ යුතු බව අවසන් විගණන වාර්තාවෙන් නිර්දේශ කර තිබේ.
නියෝජ්‍ය අමාත්‍යවරුන් වන චතුරංග අබේසිංහ, ආචාර්ය කෞෂල්‍යා ආරියරත්න සහ නිශාන්ත ජයවීර යන මහත්වරුන් ඇතුළු පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරු පිරිසක්ද මෙම රැස්වීමට සහභාගී වූහ.
