ප්රමිතියෙන් තොර ගල් අඟුරු සැපයුම් භාවිතය හේතුවෙන් නොරොච්චෝලේ ලක්විජය ගල් අඟුරු බලාගාරය වටා පාරිසරික හා මහජන සෞඛ්ය අර්බුදයක් ඇතිවීමේ හැකියාව පිළිබඳව පරිසර උපදේශකයින් සහ රාජ්ය බලධාරීන් අතර පරස්පරතා මතු වී තිබේ.
ප්රමිතියෙන් තොර ගල් අඟුරු වල පාරිසරික බලපෑම පිළිබඳව කිසියම් තක්සේරුවක් සිදු කර ඇත්දැයි සන්ඩේ මෝර්නින් විසින් විමසූ විට, මධ්යම පරිසර අධිකාරියේ (CEA) අධ්යක්ෂ ජනරාල් කපිල රාජපක්ෂ මහතා කියා සිටියේ ආරක්ෂිත සීමාවන් ඉක්මවා පාරිසරික විසර්ජනය පිළිබඳ කිසිදු සාක්ෂියක් දැනට නොමැති බවයි.
ජනනය වන අළු ප්රමාණය සැබවින්ම ඉහළ බව පිළිගන්නා අතරම, බලාගාරයේ අවම කිරීමේ පද්ධති ඵලදායීව පවතින බව ඔහු අවධාරනය කළේය.
“අවශෝෂණ ධාරිතාව ජනනය වන වත්මන් බර මෙන් දෙගුණයකි,” රාජපක්ෂ මහතා ප්රකාශ කළේ දූෂක ද්රව්ය පරිසරයට මුදා හැර නොමැති බව ප්රකාශ කරමිනි. මධ්යම පරිසර අධිකාරිය ස්ථාපිත පද්ධති හරහා ගොඩගැසීම් විමෝචනය සහ පරිසර වායු ගුණාත්මකභාවය නිරීක්ෂණය කිරීම දිගටම කරගෙන ගිය බව ඔහු පැවසීය.
සතියකට පෙර මධ්යම පරිසර අධිකාරියට ලැබුණු වාර්තාවලට අනුව, සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් සහ නයිට්රජන් ඔක්සයිඩ් සඳහා වූ පරීක්ෂණවලින් පෙනී ගියේ මට්ටම් පරිසර වායු ගුණාත්මක ප්රමිතීන් තුළ පවතින බවත් හානිකර මට්ටමකට වැඩි වී නොමැති බවත් ඔහු පැවසීය.
රාජපක්ෂ මහතා තවදුරටත් සඳහන් කළේ, වයඹ පළාත් පරිසර අධිකාරිය ප්රාථමික අධීක්ෂණ ආයතනය වන අතර තත්වය නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා බලාගාරය සමඟ සමීපව කටයුතු කරන බවයි.
කෙසේ වෙතත්, පරිසරවේදීන් මෙම සහතික කිරීම් පිළිබඳව සැක පහළ කරන අතර, බලාගාරය අසල පදිංචිකරුවන් අතර ඇස්වල ඇතිවන කෝපය ඇතුළු දෘශ්යමාන භෞතික අපහසුතාවයන් පෙන්වා දෙමින්, අඛණ්ඩ සල්ෆර් දූෂණය පිළිබඳ දර්ශකයක් ලෙස පෙන්වා දෙයි.
පාරිසරික යුක්තිය සඳහා වූ මධ්යස්ථානයේ (CEJ) සභාපති හේමන්ත විතානගේ වත්මන් ගල් අඟුරු තොගවල ඉහළ අළු සහ රසායනික අන්තර්ගතය පිළිබඳව කනස්සල්ල පළ කළේය. ගල් අඟුරු “ලෝකයේ අපිරිසිදුම බලශක්ති ප්රභවය” ලෙස විස්තර කරමින්, මහජන කතිකාව බොහෝ විට කාබන් ඩයොක්සයිඩ් කෙරෙහි අවධානය යොමු කළද, වඩාත් ක්ෂණික අනතුර ඇත්තේ සල්ෆර් සහ රසදිය විමෝචනයන්හි බවයි.
විතානගේට අනුව, ශ්රී ලංකාවේ ගල් අඟුරු සඳහා සම්මත අවසර ලත් අළු ප්රමාණය සාමාන්යයෙන් 11% ක් පමණ වන අතර, වත්මන් කාණ්ඩයේ 21% ත් 25% ත් අතර ප්රමාණයක් අඩංගු වේ. මෙම අධික අළු බර බලාගාරයේ විද්යුත් ස්ථිතික අවක්ෂේපක (ESP) යටපත් කළ හැකි බවත්, එමඟින් සියුම් අංශු ද්රව්ය වායුගෝලයට මුදා හැරීමට හේතු විය හැකි බවත් ඔහු අනතුරු ඇඟවීය.
රසදිය නිරාවරණය වීමේ දිගුකාලීන අවදානම් ද ඔහු ඉස්මතු කළ අතර, එහි බලපෑම් දැනටමත් කලාපය තුළ පැහැදිලිව දැකගත හැකි බව පැවසීය: “මිනිස් හිසකෙස් සහ නියපොතු වල රසදිය එකතු වේ. වසර කිහිපයකට පෙර, නොරොච්චෝලේ බලාගාරය ස්ථාපිත කිරීමෙන් පසු, පුත්තලම කලපුවෙන් මාළු පරිභෝජනය කරන පුද්ගලයින්, විශේෂයෙන් කාන්තාවන්, අපි පරීක්ෂා කළ අතර ඉහළ මට්ටම් සොයා ගත්තෙමු. එබැවින්, වර්තමාන තත්ත්වය ඉතා භයානක වන අතර එය බැරෑරුම් ලෙස සැලකිය යුතුය.”
දහනය කිරීමේදී ඉහළ උෂ්ණත්වවලදී රසදිය වාෂ්ප වී ආහාර දාමයට ඇතුළු විය හැකි බව ඔහු පැහැදිලි කළේය.
ගෙවීම් දැනටමත් සිදු කර ඇති බවට පදනම මත ගල් අඟුරු භාවිතා කිරීම දිගටම කරගෙන යාමට ගත් තීරණය විතානගේ තවදුරටත් විවේචනය කළ අතර, සාධාරණීකරණය “මෝඩ තර්කයක්” ලෙස විස්තර කළේය.
මේ අතර, පරිසර අමාත්යාංශය ප්රකාශ කළේ කිසියම් අහිතකර පාරිසරික බලපෑමක් අනාවරණය වුවහොත් සුදුසු පියවර ගන්නා බවයි. ගල් අඟුරු වල සල්ෆර් අන්තර්ගතයට අදාළ මූලික සැලකිල්ල නියෝජ්ය අමාත්ය ඇන්ටන් ජයකොඩි පැවසීය. “මෙයින් පාරිසරික බලපෑමක් ඇති වුවහොත්, සුදුසු පියවර ගනු ඇත. එය මධ්යම පරිසර අධිකාරිය සමඟ සාකච්ඡා කළ යුතුය,” ඔහු පැවසීය.
ශ්රී ලංකා මහජන උපයෝගිතා කොමිෂන් සභාව (PUCSL) විසින් පාර්ලිමේන්තු යටිතල පහසුකම් සහ උපායමාර්ගික සංවර්ධනය පිළිබඳ ආංශික අධීක්ෂණ කමිටුවට ඉදිරිපත් කරන ලද වාර්තාවකට අනුව, වත්මන් ගල් අඟුරු සැපයුම පෙර සැපයුම්කරුට සාපේක්ෂව පාරිසරික කාර්ය සාධනය සැලකිය යුතු ලෙස නරක අතට හැරී ඇත.
විමෝචනය තියුනු ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති අතර, සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් 452% දක්වා වැඩි වී ඇති අතර නයිට්රජන් මත පදනම් වූ දූෂක ද සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත. මෙයට බොහෝ දුරට හේතු වී ඇත්තේ එකම මට්ටමේ විදුලිය ජනනය කිරීම සඳහා වැඩිපුර ගල් අඟුරු දහනය කිරීමේ අවශ්යතාවයයි.
ඝන අපද්රව්ය ද සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි වී ඇති අතර, මැස්සන් අළු නිෂ්පාදනය දෙගුණයකට වඩා වැඩි වී ඇති අතර, පාරිසරික සහ මෙහෙයුම් ගැටළු දෙකම ඉහළ නංවයි. වාර්තාව මෙම බලපෑම් අඩු ඉන්ධන කාර්යක්ෂමතාවයට ආරෝපණය කරන අතර, බලාගාරයට දැන් විදුලි ඒකකයකට වැඩි ගල් අඟුරු අවශ්ය වන අතර, එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ඉහළ විමෝචනයක් සහ අපද්රව්ය උත්පාදනය වැඩි වන බව සඳහන් කරයි.
