මියන්මාර හමුදා මෙහෙයුම්වලින් රොහින්ග්යා වැසියන් 10,000 ක් පමණ ඝාතනය වූ බවට ජාත්යන්තර අධිකරණයෙන් තීන්දුවක්

සුළුතර මුස්ලිම් ජනගහනයෙන් “සැලකිය යුතු කොටසක්” විනාශ කිරීමේ අරමුණින් 2017 වසරේදී සිදු කළ හමුදා මෙහෙයුම් අතරතුර මියන්මාර හමුදා විසින් රොහින්ග්යා වැසියන් 10,000 ක් පමණ ඝාතනය කර ඇති බවට සාක්ෂි මගින් පෙනී යන බව එක්සත් ජාතීන්ගේ ඉහළම අධිකරණය වන ජාත්යන්තර අධිකරණය (ICJ) බ්රහස්පතින්දා (නොවැම්බර් 19) ප්රකාශ කළේය.
මීට දශකයකට පමණ පෙර රොහින්ග්යා ජනතාවට එරෙහිව දියත් කළ කෲර ප්රහාරයේදී මියන්මාරය ජන සංහාරයක් (Genocide) සිදු කළේද යන්න පිළිබඳ ජාත්යන්තර අධිකරණයේ තීන්දුව කියවීමේ පැය තුනක සැසිවාරයේ ආරම්භයේදීම මෙම සොයාගැනීම ප්රකාශයට පත් කෙරිණි. එම ප්රචණ්ඩ ක්රියා හේතුවෙන් ලක්ෂ සංඛ්යාත පිරිසකට අසල්වැසි බංග්ලාදේශයට පලා යාමට සිදු විය.
“මියන්මාරයේ ආරක්ෂක හමුදා රොහින්ග්යා සිවිල් වැසියන් දහස් ගණනක් ඝාතනය කර ඇති බවත්, පුළුල් ලෙස ලිංගික හිංසන මෙන්ම දරුවන්ට එරෙහිව අන්ත ප්රචණ්ඩ ක්රියා සිදු කර ඇති බවත්, පලා යන රොහින්ග්යා වැසියන්ට පහර දී ඇති බවත් අධිකරණය තීරණය කරයි,” යනුවෙන් ජාත්යන්තර අධිකරණයේ සභාපති යූජි ඉවාසාවා (Yuji Iwasawa) මහතා පිරී ඉතිරී ගිය මහා යුක්ති ශාලාවේදී (Great Hall of Justice) ප්රකාශ කළේය.
විනිසුරුවරුන් 15 දෙනෙකුගෙන් සමන්විත අධිකරණයේ තීන්දුව කියවීමට පැය තුනක් පමණ ගතවනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
නඩුවේ පසුබිම සහ දෙපාර්ශ්වයේ ස්ථාවරය
මුස්ලිම් බහුතරයක් වෙසෙන අප්රිකානු රාජ්යයක් වන ගැම්බියාව 2019 වසරේදී ජාත්යන්තර අධිකරණය හමුවේ මෙම නඩුව ගොනු කළේ, මියන්මාරය 1948 ජන සංහාර සම්මුතිය උල්ලංඝනය කර ඇති බවට තීන්දු කරන ලෙසත්, රොහින්ග්යා ජනතාව ඉලක්ක කර ගත් ඕනෑම නීතිවිරෝධී ක්රියාවක් නතර කරන ලෙස නියෝග කරමින් ජන සංහාරයට වගකිවයුත්තන්ට දඬුවම් ලබාදෙන බවට සහතික වන ලෙසත් ඉල්ලමිනි.
කෙසේ වෙතත්, මියන්මාරය සිය හමුදා මෙහෙයුම ආරක්ෂා කරමින් කියා සිටියේ එය ජන සංහාරයක් නොවන නීත්යානුකූල ත්රස්ත විරෝධී මෙහෙයුමක් බවයි.
රොහින්ග්යා කැරලිකාර කණ්ඩායමක් එල්ල කළ ප්රහාරයකට ප්රතිචාර වශයෙන් 2017 අගෝස්තු මාසයේදී මියන්මාර හමුදාව උතුරු රඛයින් (Rakhine) ප්රාන්තයේ ‘පවිත්ර කිරීමේ මෙහෙයුමක්’ ලෙස හැඳින්වූ මෙහෙයුම දියත් කළ අතර, එහිදී ආරක්ෂක අංශ සමූහ දූෂණ හා ඝාතන සිදු කර නිවාස දහස් ගණනක් ගිනි තැබූ බවට චෝදනා එල්ල විය. 1948 සම්මුතිය යටතේ ජන සංහාරයක් සිදුවූ බව තහවුරු කිරීමට නම්, රොහින්ග්යා ජනතාව “සම්පූර්ණයෙන් හෝ කොටසක් ලෙස” විනාශ කිරීමේ චේතනාවක් පැවති බව අධිකරණය විසින් තීරණය කළ යුතු වේ.
සරණාගත තත්ත්වය සහ වන්දි ඉල්ලීම්
මේ වන විට රොහින්ග්යා සරණාගතයින් මිලියන 1.2 ක් පමණ බංග්ලාදේශයේ ජීවත් වන අතර, ඔවුන්ගෙන් බහුතරයක් කොක්ස් බසාර් (Cox’s Bazar) දිස්ත්රික්කයේ ජනාකීර්ණ කඳවුරුවල ගිනි අවදානම්, බෝවන රෝග, මෝසම් නායයෑම්, ප්රමාණවත් නොවන සනීපාරක්ෂක පහසුකම් සහ දැඩි රැකියා සීමාවන් මධ්යයේ දුෂ්කර ජීවිත ගත කරති.
රොහින්ග්යා ජනතාවට පූර්ණ පුරවැසිභාවය සහ නැවත සිය නිවෙස් බලා යාමේ අයිතිය ලබාදෙන ලෙස මියන්මාරයට නියෝග කිරීම ඇතුළු වන්දි ප්රදානයන් ගැම්බියාව විසින් ඉල්ලා තිබේ. අධිකරණයේ තීන්දු අවසානාත්මක සහ නීත්යානුකූලව බැඳී පවතින නමුත්, ගැම්බියාවේ ඉල්ලීම සම්පූර්ණයෙන්ම ඉටු කළද, නියෝග ක්රියාත්මක නොකිරීම පිළිබඳව එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලයට වාර්තා කිරීමෙන් ඔබ්බට එය බලාත්මක කිරීමේ හැකියාවක් අධිකරණයට නොමැත.
අනෙකුත් ජන සංහාර නඩු කෙරෙහි බලපෑම
ජන සංහාරයක් සිදුවූ බවට තීන්දුවක් ලබා දුනහොත්, ජාත්යන්තර අධිකරණය එවැනි තීන්දුවක් ප්රකාශයට පත් කරන පළමු අවස්ථාව එය වනු ඇත. 1995 ස්රෙබ්රෙනිකා (Srebrenica) සමූලඝාතනයේදී බොස්නියානු සර්බ් හමුදා විසින් මුස්ලිම් පිරිමින් සහ පිරිමි ළමුන් 8,000 ක් පමණ ඝාතනය කළ අවස්ථාවේදී සර්බියාව “ජන සංහාරය වැළැක්වීමේ බැඳීම උල්ලංඝනය කළ” බව අධිකරණය 2007 වසරේදී ප්රකාශ කර තිබුණි.
ගාසා ගැටුමට සහ යුක්රේන යුද්ධයට සම්බන්ධ ජන සංහාර චෝදනා ද මේ වන විට හේග් නුවර පිහිටි මෙම අධිකරණය හමුවේ විභාග වෙමින් පවතී.
“ජන සංහාර සිදු කරන ආකාරයෙහි සමානකම් පවතින බැවින් මෙම තීරණය අනෙකුත් නඩු කෙරෙහි බලපෑමක් ඇති කරනු ඇත,” යැයි බටහිර ඕස්ට්රේලියා විශ්වවිද්යාලයේ ජාත්යන්තර නීතිය පිළිබඳ මහාචාර්ය මෙලනි ඔබ්රයන් (Melanie O’Brien) පැවසුවාය.
ගාසා තීරයේ සිදුකළ ප්රහාරයන්හිදී ඊශ්රායලය ජන සංහාර සම්මුතිය උල්ලංඝනය කළ බවට දකුණු අප්රිකාව චෝදනා කර ඇති අතර ඊශ්රායලය එය දැඩි ලෙස ප්රතික්ෂේප කරයි. එම නඩුව අවසන් වීමට තවත් වසර ගණනාවක් ගතවනු ඇත. එමෙන්ම, 2022 පෙබරවාරි මාසයේදී මොස්කව්හි පූර්ණ ආක්රමණයෙන් සුළු වේලාවකට පසු, ප්රහාරය සාධාරණීකරණය කිරීම සඳහා රුසියාව යුක්රේනයට එරෙහිව ව්යාජ ජන සංහාර චෝදනා ගොතන බවට චෝදනා කරමින් යුක්රේනය ද රුසියාවට එරෙහිව නඩුවක් ගොනු කර තිබේ.
1990 දශකයේදී කුඩා දැරියක ලෙස සිය මව සමඟ මියන්මාරයෙන් පලා ගිය රොහින්ග්යා මානව හිමිකම් ක්රියාකාරිනී යස්මින් උල්ලා (Yasmin Ullah) පැවසුවේ, මියන්මාර නඩුවේ ඉල්ලීම් පදනම් වී ඇත්තේ පිළිගැනීම සහ ගෞරවය සඳහා තම ප්රජාව තුළ ඇති අපේක්ෂාව මත බවයි.
“මක්නිසාද යත් මෙතෙක් කල් අපව තල්ලු කර දමා තිබුණේ මෙම අවිනිශ්චිත තත්ත්වයටයි. ආසියා-පැසිෆික් කලාපය පුරා රොහින්ග්යා ජනතාව ඉතාමත් අනාරක්ෂිත තත්ත්වයන් යටතේ ජීවත් වී දැන් වසර 10 කට ආසන්න කාලයක් ගතවී තිබෙනවා,” යැයි ඇය සඳහන් කළාය.




