වංචනික ආනයන ගනුදෙනු හරහා ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන ගණනක් රටින් පිටතට ගෙන ගිය බවට චෝදනා එල්ල වන මහා පරිමාණ මූල්ය වංචා මෙහෙයුමක් ශ්රී ලංකා බලධාරීන් විසින් අනාවරණය කරගෙන ඇති අතර, රුපියල් බිලියන 13 ක NDB බැංකු වංචාව සහ තවත් සැක සහිත මුදල් හුවමාරු කිහිපයකට සම්බන්ධ බවට විමර්ශනවලින් හෙළි වී තිබේ.
පාර්ලිමේන්තුවේදී අදහස් දක්වමින් මහජන ආරක්ෂක අමාත්ය ආනන්ද විජේපාල මහතා පැවසුවේ, කිසි විටෙකත් රටට ගෙන නොගිය භාණ්ඩ ආනයනය කිරීමේ මුවාවෙන් විශාල විදේශ මුදල් ප්රමාණයක් විදේශ රටවලට මාරු කර ඇති බව පොලිසිය සහ ශ්රී ලංකා රේගුව විසින් කරන ලද පරීක්ෂණවලින් හෙළි වී ඇති බවයි.
අමාත්යවරයාට අනුව, 2023 සිට බැංකු 13 ක බැංකු ගිණුම් 227 ක් හරහා සිදු කරන ලද විදුලි පණිවුඩ හුවමාරු (TT) 26,108 ක් විමර්ශන මගින් හඳුනාගෙන ඇත. 2023 ට පෙර පවා සමාන ක්රියාකාරකම් සිදුවී ඇති බවට සාක්ෂි යෝජනා කරන බවත්, බලධාරීන් ඔවුන්ගේ පරීක්ෂණ පුළුල් කිරීම සලකා බැලීමට පෙළඹෙන බවත් ඔහු සඳහන් කළේය.
චෝදනා එල්ල වූ වංචාව මුලින්ම අනාවරණය වූයේ රුපියල් බිලියන 13 ක මුදලක් අයකර ගැනීමෙන් පසුවය. 2025 ඔක්තෝබර් 22 වන දින පෑලියගොඩදී ත්රිරෝද රථයකින් මිලියන 30 ක්. මෙම මුදල් මත්ද්රව්ය ජාවාරමට සම්බන්ධ බවට සැකපිට පුද්ගලයින් හය දෙනෙකු මුලින් අත්අඩංගුවට ගනු ලැබුවද, වැඩිදුර විමර්ශනවලදී එම අරමුදල් නෙක්ස්ට් ජෙනරල් (පුද්ගලික) සමාගමක් වෙත සොයා ගත් බව වාර්තා වේ.
පසුව අපරාධ විමර්ශන කාර්යාංශයේ (CIB) විමර්ශකයින් සොයා ගත්තේ සමාගම රටවල් 26 ක සමාගම් 256 කට ටෙලිග්රාෆ් මාරු කිරීම් 953 ක් හරහා ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 42.8 ක් පමණ වන රුපියල් බිලියන 12.8 ක් පමණ විදේශ රටවලට මාරු කර ඇති බවයි.
2025 ජූලි 2 වන දින ලියාපදිංචි කරන ලද සමාගම කිසිදු නීත්යානුකූල වාණිජ කටයුත්තක නිරත වී නොමැති බව බලධාරීන් පැවසීය. NDB බැංකුවේ රුපියල් බිලියන 13 ක වංචාවට සම්බන්ධ යැයි කියන අරමුදල් සමාන ක්රමයක් භාවිතා කරමින් විදේශ රටවලට මාරු කර ඇති බව ද විමර්ශනවලින් හෙළි විය.
2026 පෙබරවාරි 15 වන දින මීගමුවේ දී හෙරොයින් තොගයක් අත්අඩංගුවට ගැනීමෙන් පසුව දෙවන සිද්ධියක් මතු විය. මෙහෙයුමට සම්බන්ධ අරමුදල් ඩුබායි හි පදිංචිව සිටින බවට වාර්තා වන පුද්ගලයෙකුට අයත් බැංකු ගිණුමකට තැන්පත් කර ඇති බවත්, පසුව සමාගම් ගිණුම් මාලාවක් හරහා මාරු කර ඇති බවත් විමර්ශකයින් සොයා ගත්හ.
අමාත්යවරයාට අනුව, පසුව 2025 ඔක්තෝබර් 30 සිට 2026 මාර්තු 4 දක්වා කාලය තුළ AY ඉන්වෙස්ට්මන්ට්ස් ලිමිටඩ් ලෙස හඳුනාගත් සමාගමක් විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන ජංගම ගිණුම් හතරක් හරහා රුපියල් බිලියන 13 ක් පමණ විදේශගත කර ඇත.
දෘඩාංග අයිතම, රන් ආභරණ සහ නාන කාමර උපාංග වැනි නිෂ්පාදන ආනයනය කරන බව සමාගම ප්රකාශ කළ නමුත්, ප්රකාශිත භාණ්ඩ කිසිවක් ශ්රී ලංකාවට ආනයනය කළ බවට කිසිදු සාක්ෂියක් හමු වී නොමැති බව විමර්ශකයින් චෝදනා කරයි.
සාපේක්ෂ වශයෙන් කෙටි කාලයක් තුළ මෙම ගනුදෙනු හරහා ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 43 ක් පමණ විදේශගත කර ඇති බව අමාත්යවරයා පැවසීය.
ශ්රී ලංකා රේගුව නීතිය ක්රියාත්මක කරන බලධාරීන්ට තවත් සැක සහිත මුදල් විශුද්ධිකරණය සහ ආනයන වංචා ජාලයක් පිළිබඳව දැනුම් දීමෙන් පසු තුන්වන පරීක්ෂණයක් ආරම්භ විය.
මූලික සොයාගැනීම්වලින් පෙනී යන්නේ සමාගම් 105 ක් පුද්ගලයින් 55 දෙනෙකුගෙන් යුත් කණ්ඩායමක් විසින් ලියාපදිංචි කර ඇති බවයි. බලධාරීන් සැක කරන්නේ එකම ජාලය නැවත නැවතත් නව සමාගම් ලියාපදිංචි කර ඇති බවත්, ආනයන ප්රකාශන හරහා විශාල විදේශ මුදල් හුවමාරු සිදු කර ඇති බවත්, පසුව විවිධ නම් යටතේ නව ආයතන නිර්මාණය කිරීමට පෙර මාස කිහිපයක් ඇතුළත ව්යාපාර වසා දමා ඇති බවත්ය.
විමර්ශකයින්ට අනුව, මෙම රටාව සියලුම සමාගම් 105 තුළ නැවත නැවතත් සිදු වූ බව කියනු ලැබේ.
නියාමන අසාර්ථකත්වයන් පිළිබඳව ද අමාත්යවරයා කනස්සල්ල පළ කළ අතර, සමහර අවස්ථාවල ප්රමාණවත් පරීක්ෂාවකට ලක් නොකර එක් දිනක් තුළ විදුලි පණිවුඩ මාරු කිරීම් 14 ක් දක්වා සකසා ඇති බව වාර්තා වේ.
පවතින ක්රියා පටිපාටි යටතේ, ආනයන සඳහා විදේශීය ගෙවීම් සිදු කරන විට බැංකු ශ්රී ලංකා රේගුව සහ මහ බැංකුව යන දෙකටම දැනුම් දිය යුතු බව ඔහු පැහැදිලි කළේය. ප්රකාශිත භාණ්ඩ දින 180 ක් ඇතුළත ආනයනය නොකළහොත්, ආනයන හා අපනයන පාලක සහ මහ බැංකුව ඇතුළු අදාළ නියාමන බලධාරීන්ට රේගුව දැනුම් දෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
කෙසේ වෙතත්, මෙම අධීක්ෂණ යාන්ත්රණයන් වසර ගණනාවක් තිස්සේ නිසි ලෙස ක්රියාත්මක කර නොමැති බවත්, එමඟින් වංචනික ගනුදෙනු අනාවරණය නොවී පැවතීමට ඉඩ ඇති බවත් අමාත්යවරයා චෝදනා කළේය.
ආනයන ආශ්රිත විදේශ විනිමය ගනුදෙනු නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා වගකිව යුතු නිලධාරීන්ගේ සම්බන්ධයක් හෝ නොසැලකිල්ල ඇතුළුව බලධාරීන් මේ සම්බන්ධයෙන් පුළුල් පරීක්ෂණයක් ආරම්භ කර ඇත.
